ثواب زیارت امام رضا ۱۳۹۲/۱۱/۱۳ - ۱۰۳۹ بازدید

چرا امام جواد فرمود:ثواب امام رضا بیشتر از امام حسین چون امام رضا رو شیعیان خالص زیارت می کنند ولی امام حسین را عموم مردم؟اگر اینطوریه پس ثواب امام جواد و امام هادی و اما عسکری هم بیشتر از امام حسین و امام علی و..است چون امام جواد و...رو شیعیان خاص زیارت می کنند ولی امام علی و امام حسین را عموم شیعیان ؟؟

به مطالب زیر توجه کنید . 1- به طور کلی هدف عمده از بیان اینگونه روایات تشویق و ترغیب به زیارت حرم امام جواد ع و سایر ائمه ای است که زائران کمتری نسبت به حرم امیر مومنان ع و یا امام حسین ع دارد و به عبارت دیگر بیرون آوردن حرم امام جواد ع از مهجوریت است .   به همین دلیل برخی مانند علامه مجلسى، این روایات   را ناظر به زمان امام جواد (علیه السلام) مى داند، زیرا در آن زمان حرم مطهر ایشان زائر کمی داشته و زائران تنها شیعیان خالص بوده اند .
2-بیان چند احتمال در معنای این روایات
 
   با توجه به آثار و پیامدهای گوناگونِ احتمالات مختلف در معنای این روایات، لازم است در آن ها تأمل کنیم تا معلوم شود که  آیا برتریِ زیارتِ حضرت رضا (ع) مخصوص زمان و افراد خاصی از شیعیان است یا همگان در همه زمان ها می توانند با زیارت آن حضرت از آن بهره ببرند؟
 
1.     1.  یک احتمال در باره برتری زیارت امام آن است که چون امام رضا(ع) در غربت و دور از وطن و نسبت به مکه و مدینه در سرزمینی دور افتاده به نام طوس به شهادت رسیده بود، سفر از سرزمین حجاز به طوس برای زیارت آن حضرت در آن زمان کار بسیار دشواری بود و تنها خواص از شیعیان رنج چنین سفری را به جان خریده و عازم طوس می شدند. هر کسی آمادگی تحمل چنین سفر مشقت آوری را نداشت، حتی عموم شیعیان. بدیهی است سفری که با رنج و مشقت، و هزینه فراوان انجام می شود حتما با عشق و علاقه و باور عمیق همراه است و می تواند مصداق روایت نبوی باشد که فرمود : «افضل الاعمال احمزها»   (مازندرانی، مولی صالح، شرح کافی: ج11، ص50)

   بنا بر این احتمال، برتری زیارت امام رضا(ع) نسبی بوده و مربوط به کسانی بود که در حجاز یا عراق زندگی می کردند، نه نسبت به کسانی که مثلا در نیشابور یا طوس زندگی می کردند و زیارت امام برای آنان کار آسانی بود. چنان که شیعیانی که در آن زمان ـ مثلا ـ از طوس به زیارت ائمه در مدینه یا عراق می رفتند، زیارت شان برتر از زیارت امام رضا(ع) بوده که به آسانی انجام می دادند. امروزه هم ملاک برتری زیارت آن است که برای آن زحمت و مشقت بیشتری کشیده شود. از این رو، نسبت به افراد مختلف در بلاد گوناگون متفاوت خواهد بود.    
 
2.       احتمال دیگر آن است که چون زیارت امام حسین (ع) و ائمه دیگر با توجه به جایگاه آنان نزد عموم مسلمانان امری عادی و پسندیده بود و در زمان عباسیان هیچ گونه محظوری در پی نداشت. بلکه آنان با شعار انتقام و گرفتن حقِّ فرزندان رسول خدا از بنی امیّه به قدرت رسیدند، در حالی که زیارت امام رضا(ع) در زمان خلفای کینه توز عباسی در زمان مأمون و حاکمان بعد از او امری عادی تلقی نمی شد. چه بسا در برخی از مقاطع به شناسایی شیعیان از سوی کارگزاران حکومت کمک می کرد. اگر زیارت امام موجبات مزاحمت از جانب حکومت عباسی را به دنبال داشت، چنان که در روایت دوم به چشم می خورد، بدیهی بود که تنها خواصّ از شیعیان به زیارت آن حضرت روند. در چنین شرایطی تشویق مردم به زیارت امام هشتم از جانب خود حضرت در زمان حیات شان، و از سوی امام جواد امری کاملا منطقی و قابل درک است.
 
   بنا بر این احتمال، ملاک برتری زیارت امامی بر زیارت امام دیگر دشواری هایی است که زائر به خاطر شرایط سیاسی زمان خود متحمل می گردد. در زمان عباسیان زیارت حضرت رضا(ع) برتر است، و در زمانی دیگر زیارت امامی دیگر؛ چنان که در شرایطی زیارت امامی برای عده ای برتر، ولی همان زیارت برای عده ای دیگر عادی خواهد بود. مثلا در زمان حاکمیت حزب بعث در عراق زیارت امام حسین(ع) برای عراقی ها بسیار دشوار، ولی برای ایرانیانی که به عراق می رفتند عادی بود. یا در زمان حاکمیت وهابیان زیارت ائمه بقیع برای شیعیان عربستان سعودی بسیار دشوار و خطرناک، ولی برای دیگران عادی و بدون خطر است. پس برتری زیارت امام رضا در روایت امری نسبی بوده و مربوط به همه شرایط زمانی و نسبت به همگان نیست. 
 
3.       شیعیان در طول تاریخ به فرقه های متعددی هم چون چهار امامی، شش امامی، هفت امامی و مانند آن، و به قول مجلسی سیزده فرقه تقسیم شدند. با این وصف شیعیان زیادی بودند که اساساً امام رضا (ع) را امام نمی دانستند تا به زیارت قبر مطهر او بروند. تنها شیعیانی که ایشان و فرزندان شان را امام می دانستند، به زیارت او می رفتند و آنان جز «شیعیان دوازده امامی» نبودند. کسانی که سخنان پیغمبر را نسبت به دوازده تن از جانشینان معصوم اش باور داشته و امام رضا (ع) را هشتمین آن ها می دانستند و تعداد اینان در زمان امام جواد (ع) زیاد نبود. در چنین شرایطی رفتن به زیارت امام رضا(ع) دلیل بر تشیع بشمار می رفت، آن هم تشیع اثنا عشری. یکی از علائم تشیع اثنا عشری زیارت قبر مطهر امام هشتم(ع) بود. برتری زیارت مرقد امام هشتم می تواند به اعتبار «عقیده فردی» باشد که به زیارت مشرّف می شود، یعنی شیعیان دوازده امامی؛ در برابر فِرَق دیگر اسلامی و شیعی.
 
   بنا بر این احتمال، این فضیلت از آنِ شیعیان دوازده امامی است و مسلمانان و شیعیان دیگر از زیارت امام رضا(ع) چنین بهره ای ندارند. البته اختصاصی به زائران عصر حضور هم ندارد، زائران عصر غیبت تا روز قیامت از این فضیلت و پاداش بهره مند خواهند بود. در حقیقت برتری زیارت امام هشتم به خاطر آن است که زائران آن حضرت شیعیان اثنا عشری اند، چون مسلمانان و شیعیان غیر دوازده امامی معمولا به زیارت امام رضا نمی روند. اگر هم عده ای با عقائد دیگر به زیارت حضرت بروند، بر اساس اعتقاد به امامتِ ایشان نیست.
 
4.       احتمال دیگر آن است که برتری زیارت حضرت رضا(ع) به اعتبار «تبلیغ و ترویج» از مرام و مکتبی باشد که در مقایسه با مکتب های دیگر، از آن به «اسلامِ ناب» یاد می شود. عمل کسی که با زیارت خود به تبلیغ از مذهبی می پردازد که از نظر امام جواد(ع) اسلام حقیقی است، عملی برتر از زیارت های دیگر است که دارای چنین بارِ معنایی نیستند. کسی که در زمان امام جواد(ع) به زیارت امام رضا(ع) می رود، در حقیقت در برابر فرق و مذاهب دیگر از تشیع اثنا عشری تبلیغ می کند. چنان که امروزه علاوه بر زیارت حضرت رضا، زیارت امام جواد، امام هادی و امام عسگری  علیم السلام   نیز همین معنا و مفهوم را دارد. در حالی که زیارت خانه خدا، رسول خدا و ائمه دیگر چنین معنا و مفهومی ندارد. تبلیغ از تشیع اثنا عشری ارزشی دارد که تبلیغ از مکتب های دیگر فاقد آن است. به همین نسبت پاداش بیشتری دارد.
 
   بنا بر این احتمال، روایت منحصر به زائران حضرت رضا در عصر ائمه ندارد و حکمی ثابت برای همیشه است. از آن جا که زیارت حضرت رضا (ع) به معنای آن است که ایشان امام هشتم شیعیان است و فرزندان ایشان امامان بعدی اند تا امام دوازدهم، در حقیقت نفیِ فِرَق و مذاهب دیگر اسلامی است. اقدام به چنین عملی آن هم در زمان امام جواد(ع) با وجود فرقه های گوناگون در میان مسلمانان و شیعیان بسیار حائز اهمیت بوده و تثبیت اعتقاد به تشیع اثنا عشری بشمار می رفت. از این رو، زیارت آن حضرت را در آن مقطع افضل از زیارت خانه خدا، زیارت حرم نبوی و زیارت امام حسین(ع) شمردن کاملا منطقی و قابل درک است. می توان گفت: روایاتی از این قبیل به یک معنا سیاسی و برای حفظ مکتب تشیع اثنا عشری بوده است، چنان که روایات فراوانی که برگزاری مجالس عزاداری و ذکر مصائب اهل بیت رسول خدا و دادن وعده پاداش فراوان برای آن را راه کاری سیاسی برای حفظ مکتب دانسته اند.  (امام خمینی، صحیفه امام، ج8، ص527 ـ 529)   
 
   معنای این تحلیل این نیست که امروزه زیارت حضرت رضا(ع) افضل نباشد و این فضیلت مربوط به گذشته باشد، زیرا امروزه هم زیارت امام رضا و نوادگان معصوم آن حضرت، در حقیقت نماد اعتقاد به   تشیع اثنا عشری و تبلیغ آن است. از این رو، زائران حرم رضوی باید بدانند، زیارت آنان از نقطه نظر اعتقادی در میان فرق و مذاهب اسلامی و شیعی چه معنا و مفهوم ارزشمندی دارد. از میان احتمالات چهارگانه فوق، دو احتمال اخیر اقوی به نظر می رسد.
 

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.




حاصل جمع را در کادر وارد کنید