ملائکه

گناه فطرس ملك

من چند بار در مراسم ها این داستان را شنیده ام که زمانی که امام حسین(ع) متولد شدند جبرئیل و دیگر ملائکه برای تبریک به پیامبر(ص) از آسمان به زمین فرود آمدند و در راه به ملکی به نام فترس برخوردند که به دلیل گناهی که انجام داده بود زمان بسیار طولانی بود که از درگاه الهی رانده شده بود و (به دلیل طولانی بودن ماجرا از ادامه داستان صرف نظر می کنم) به برکت امام حسین(ع) بخشيده شد و به درگاه الهی بازگشت. آیا فترس ملک بوده یا موجود دیگری و اینکه اگر ملک بوده کاری که انجام داده گناه بوده یا خیر؟ و اگر گناه بوده با اینکه ما می گوئیم ملک اختیار ندارد و نمی تواند گناه انجام دهد چگونه قابل جمع است؟ و اگر کاری که کرده گناه نبوده پس چه کاری کرده که باعث شده از در گاه الهی رانده شود و اگر فترس ملک نبوده پس چه موجودی بوده و چه کاری انجام داده؟


جريان فطرس در چند روايت از معصوم(ع) روايت شده و در کتب مختلفي نقل شده از جمله در کامل الزيارات ابن قولويه که از کتب معتبر حديث مي باشد (کامل الزيارات، 140).

ماهيت ملائكه

مگر فرشته اين امکان رو ندارند که هر لحظه بخواهند در مکانی باشند و آيا برای آنها مسافت هم شامل می شود مثل انسان ها؟

فرشتگان موجودات مجرد از ماده هستند. برخي از آنها داراي تجرد عقلي هستند لذا ماده و خصوصيات ماده مثل شکل و رنگ را ندارند و برخي مثالي هستند ودرايا شکل هستند. ولي در هر حالت فرشته از داشتن زمان و مکان و حرکت به معني خروج از قوه به فعل منزه است.
فلذا کلماتي مثل هر لحظه و مکان در مورد فرشته استعمال نمي شود مگر بخاطر ضيغ تعبير. فرشته همه جا هست ولي مکان ندارد. هميشه هست ولي زمان ندارد. براي تقريب به ذهن شما عدد 2 را تصور کنيد که نه شکل دارد نه زمان دارد بلي علامت 2 شکل دارد ولي مدلول آن که خود عدد 2 است شکل ندارد. و در ذهن يک بي سواد اين شکل معنايي ندارد و 2 براي او کاملا معني دارد.

خدا و فرشتگان

خدا چه نيازي به دستياراني مثل فرشته ها دارد.يكي مامور ابلاغ وحي به پيغمبرش-ديگري مامور قبض روح-يكي هم مامور نوشتن اعمال ما.مگر نه اينكه فرشته ها از مجردات هستند ودر نهايت كمال خود خلق شده اند.اگر خدا براي اين قبيل كار ها به آنها احتياج ندارد پس براي چه خلق شده اند

خداوند متعال فرمود: « وَ إِنْ مِنْ شَيْ‏ءٍ إِلاَّ عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ. ـــــ و هیچ چیزی نیست مگر اینکه خرائن آن (حقایق آن) نزد ماست ؛ و ما آن را نازل نمی کنیم مگر به اندازه معلوم و معیّن.»(الحجر:21) همچنین فرمود: «فَسُبْحانَ الَّذي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ــــ پس منزّه است آنكه ملکوت همه چيز در دست اوست ؛ و شما به سوى او بازگردانده می شوید.» (يس:83)
در روایات اهل بیت (ع) نیز ذکر شده که برای هر موجود مادّی فرشته ای است که آن را تدبیر می کند بلکه حتّی برای هر شأنی از شئونات موجودات مادّی فرشته ای مدبّر است.

اختيار فرشتگان-نافرماني شيطان

آیا فرشتگان دارای اختیار هستند یا خیر؟ اگر جواب منفی است پس چرا شیطان از فرمان خدا سرپیچی کرد؟ و یا چرا صفاتی انسانی مانند غرور و حسادت در نهج البلاغه به شیطان نسبت داده شده است؟

در رابطه با اين كه آيا ملائكه اختيار دارند يا نه، دو نظر وجود دارد:

1- براساس براهين عقلى از آنجايى كه ملائكه مجردند و «مقام معلوم» دارند،وظيفه مشخصي دارند.واختيار سرپيچي از آن را ندارند.

2- به استناد بعضى روايات به دست مى‏آيد كه ملائكه يا حداقل برخى از آنان تا حدودى داراى اختيار مى‏باشند.اگر چه اختيار گناه ندارند.چنانچه پيامبران داراي عصمت واختيارند.اما گناه نمي كنند.

در ادامه پاسخ به نكات ذيل نيز اشاره مي شود: