جدايي روح در خواب

مي خواستم بدانم چرا ما انسانها زماني که به خواب مي رويم، از آن بي اطلاع هستيم؟ عروج روح از بدن در هنگام خواب چرا و چگونه انجام مي پذيرد؟ آيا رجعت روح به بدن از نزد پروردگارش فعلي تدريجي است يا ناگهاني؟ رابعا اگر کتبي در اين زمينه هست معرفي بفرماييد. خواهشمند است پاسخ را تا حد امکان با تکيه بر احاديث و آيات شريفه قرآن مرقوم بفرماييد.

در پاسخ به اين پرسش به نكاتي اشاره مي شود:
1 ـ در قرآن كريم بيان شده كه نفس آدمي در هنگام خواب «توفي» مي شود. توفي چنان كه مرحوم علامه طباطبايي مي فرمايند گرفتن چيزي است به طور تمام؛ (ترجمه الميزان، ج17، ص 407)
«اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا» (زمر/42)
«خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مي كند و ارواحي را كه نمرده اند نيز به هنگام خواب مي گيرد سپس ارواح كساني را كه فرمان مرگشان را صادر كرده نگه مي دارد و ارواح ديگري (كه بايد زنده بمانند) تا سرآمدي معين باز مي گرداند»
يا در آيه 60 سوره انعام مي فرمايد: «وَهُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُم بِاللَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُم بِالنَّهَارِ» بنابراين حقيقت خواب گسستن تعلق و پيوند روح است از بدن. البته روح در حالت خواب به طور كلي جدا و منصرف از بدن نمي شود بلكه يك تدبير ضعيفي نسبت به بدن دارد.
در هنگام بيدار شدن، روحي كه قبض و توفي شده دو مرتبه به بدن بازگشت مي كند. البته بازگشت روح به بدن در حالت بيدار شدن ممكن است در برخي از شرايط دفعي و آني باشد مثل زماني كه انسان با صداي مهيبي از خواب بر مي خيزد و ممكن است تدريجي ؛ در شرايط عادي معمولاً مرتبه حواس ظاهر به كار افتاده و تدريجاً قوه عاقله و ساير قوي فعال مي شوند.
نكته شايان توجه اين كه وقتي گفته مي شود روح به بدن باز مي گردد به معني حلول و داخل شدن روح در كالبد جسماني نيست چنان كه مظروفي داخل ظرفي جاي مي گيرد، بلكه بازگشت روح به بدن به معني تعلق تدبيري روح نسبت به بدن است ، زيرا در جاي خود ثابت شده كه رابطه روح و بدن رابطه تدبير و تصرف و مديريت است؛‌روح بدن را تدبير و مديريت نموده و در او تصرف مي نمايد؛ امام علي (ع) فرمودند: رابطه روح و بدن مانند رابطه معني و لفظ است.
2 ـ عروج روح از بدن در هنگام خواب زماني است كه ابزار روح كه بدن است در اثر تكرار كارها و فعاليت هاي روزانه خسته و فرسوده شده و ديگر ميل به كار ندارد؛ روح در اين حالت تعلق تدبيري و استخدام گونه خود را از بدن كاسته و بدن از كارها فارغ شده و به استراحت مي پردازد.
نكته شايان ذكر اين كه: خوابيدن از ويژگي هاي بدن است، روح انسان موجودي است كه با لذات زنده و آگاه است و اساساً حيات و آگاهي عين روح مجرد است و از او قابل سلب شدن نيست.
خوابيدن و مرگ از ويژگي هاي بدن مادي است نه روح مجرد؛ چنان كه مرحوم علامه طباطبايي و فلاسفه بزرگ چون صدرالمتالهين به آن تصريح دارند.
از اين رو خودآگاهي و علم حضوري روح به خود عين حقيقت روح است؛ هر روح با لذات به خود آگاه است؛ حتي در حالت خواب، بيهوشي، مستي، اين خود آگاهي از نفس سلب نمي شود؛
منتها گاهي مواقع نفس در اثر فرورفتن در لذايذ مادي و بدني اشتغال فراوان به تدبير بدن، به اين خودآگاهي توجه و التفات ندارد، در حقيقت انسان گاهي مواقع علم به علم ندارد يعني به اين خودآگاهي نفس توجه و علم مبسوط ندارد.
مرحوم علامه طباطبائي در ذيل آيه 105 سوره مباركه مائده «يا ايها الذين آمنو عليكم انفسكم» به تفصيل وارد اين بحث شده و خودآگاهي نفس را به خوبي تبيين نموده اند.
از آنچه گفته شد پاسخ سوال مذكور كه خود به چند پرسش تقسيم مي شود روشن مي گردد:
اولاًٌ: بدن انسان به خواب مي رود نه روح او؛ روح انسان هميشه بيدار و خودآگاه است، منتها برخي مواقع روح انسان به خاطر اشتغال فراوان به تدبير بدن به خودآگاهي خود توجه و التفات ندارد.
اما روح هايي كه قوي هستند و از تجرد بالايي برخوردار مي باشند و همواره به خود آگاهي خود و حتي به خوابيدن و افعال ديگر خود آگاهند؛ اين افراد مظهر لايشغله شان عن شان هستند.
ثانياً: خواب در اثر فرسودگي و خستگي بدن كه در تسخير و استخدام روح بوده پديد مي آيد و در واقع خوابيدن كاسته شدن پيوند و تعلق تدبيري روح از بدن است.
براي مطالعه بيشتر مي توانيد به تفسير نمونه ج19، ص 481
تفسير الميزان، ج 17، ص 407 و بحث روايي آن،
و كتاب هزار و يك كلمه از علامه حسن زاده آملي مراجعه فرماييد.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
6 + 1 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .