ناصبي ها ومعطله ها

منظور از فرقه های معطله و ناصبی چه کسانی هستند و وجه تسمیه اسم این دو گروه چیست و آیا اکنون هم وجود دارند؟ در این صورت در کجا اسکان دارند؟


مــعـطّـلـه :
معطله نام فرقه ای خاصّ نیست بلکه رویکردی نظری درباره صفات ذاتیّه حق تعالی است.
درباره صفات ذاتیّه خداوند متعال دو نظر عمده وجود دارد. نظر اوّل این است که صفات ذاتیّه خدا زائد بر ذات او بوده و عین ذات خدا نیستند ــ چه مفهوماً و چه مصداقاً ــ . پیروان این نظریّه را صفاتیّه می گویند. برخی از قائلان این نظریّه ، صفات زائد بر ذات را ازلی و قدیم می دانند که عبارتند از متکلمین اشاعره و گروهی دیگر این صفات را حادث می پندارند که عبارتند از ، برخی از اهل حدیث و مشبّهه. نظر دوم این است که صفات ذاتیّه خدا مفهوماً متغایر ولی مصداقاً عین هم و همگی عین ذات خدا هستند. قائلان این نظریه متکلمان شیعه امامیّه و اکثر معتزله هستند. برخی از ارباب ملل و نحل ، گاه از همه پیروان این عقیده و گاه از خصوص معتزله ، با نام معطّله یاد کرده اند. در برخی کتب ملل و نحل گفته شده که معتزله قائل به نیابت ذات از صفات هستند ؛ یعنی معتقدند که صفتی به نام علم و قدرت و حیات و ... وجود ندارد ولی آثار این صفات از ذات خدا ظاهر می شود. از این رو معتزله و به تبع آنها امامیه را که مدعی اند دربحث صفات ذاتیّه با معتزله هم عقیده اند معطّله نامیده اند ؛ یعنی اینها قائل به تعطیل صفات و نیابت ذات از صفات هستند. امّا تحقیقات اهل فنّ نشان داده که معتزله به نیابت ذات از صفات عقیده ای ندارند. بلکه عقیده آنها در این باب مثل عقیده امامیّه است. لذا دادن لقب معطّله به شیعه و معتزله نادرست بوده و ناشی از فهم نادرست عقیده اینها توسط ارباب ملل و نحل بوده است. (ر.ک: فرق و مذاهب کلامی ، علی ربّانی گلپایگانی ، ویرایش دوم ، ص 375)
اکثریّت اهل سنّت در عصر حاضر اشعری مذهبند و معتزله به کلّی منقرض شده اند. البته برخی از عقائد آنها توسّط برخی از مصلحان اشاعره قرون اخیر دوباره زنده شده است.
ناصــبی:
ناصبی نام فرقه خاصی نبوده بلکه گرایشی افراطی در برخی از منتسبین به اسلام است که با همه یا با برخی از ائمه اطهار(ع) دشمنی و عداوت دارند. اینها از نظر علمای شیعه کافر و خارج از اسلامند. از نظر اکثر علمای اهل سنّت نیز محبّت اهل بیت(ع) به موجب آیه 23 سوره شوری ، واجب است«...قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى‏ : ... بگو: من هيچ پاداشى از شما برای رسالتم درخواست نمى‏كنم جز دوست‏داشتن نزديكانم‏(اهل بيتم‏ )» (الشورى:23) لذا حدّاقل حکم دشمن اهل بیت (ع) این است که فاسق است.
اوّلین ناصبی ها در زمان خود پیامبر(ص) پیدا شدند که از امیرالمومنین(ع) دل خوشی نداشتند ؛ لذا به انحاء گوناگون با آن حضرت عداوت می ورزیدند. کما اینکه اوّلین گروه شیعه نیز در همان زمان پدیدار شدند. کسانی چون سلمان و ابوذر و عمّار از همان زمان با عنوان شیعه علی بن ابی طالب شناخته می شدند. در کتب تاریخ اسلام ، موارد زیادی از دشمنیهای اصحاب با امیر المومنین ثبت شده است. روایاتی نیز از نبی اکرم (ص) نقل شده که مؤیّد این معنی است.
« ... فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص مُنَادِيَهُ فَنَادَى فِي النَّاسِ ارْفَعُوا أَلْسِنَتَكُمْ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَإِنَّهُ خَشِنٌ فِي ذَاتِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ غَيْرُ مُدَاهِنٍ فِي دِينِه : مردم از سختگیری امیر مومنان در مورد بیت المال شکایت نزد پیامبر بردند: آن حضرت به منادی خود امر فرمودند ، پس او در میان مردم ندا داد: زبان شکایت خود را از علی بردارید که همانا او درباره خدا سختگیر است و در مورد دینش اهل مسامحه نیست.» (الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد ،ج‏1 ،ص173)
« عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَتَى رَسُولُ اللَّهِ ص ذَاتَ يَوْمٍ وَ يَدُهُ فِي يَدِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ لَقِيَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَهُ يَا فُلَانُ لَا تَسُبُّوا عَلِيّاً فَإِنَّ مَنْ سَبَّهُ فَقَدْ سَبَّنِي وَ مَنْ سَبَّنِي سَبَّهُ اللَّه‏ . ـــــ انس ابن مالک گوید: رسول خدا روزی می آمد در حالی که دستش در دست امیرالمومنین علی بن ابی طالب بود و مردی او را ملاقات نمود ، پس رسول خدا به او فرمود: ای فلانی علی را دشنام ندهید ! هر که او را دشنام دهد مرا دشنام داده و هر که مرا دشنام دهد خدا او را دشنام دهد. » (بحارالأنوار ،ج 28 ،ص 78 ) [ در برخی منابع آمده است وَ مَنْ سَبَّنِي فقد سَبَّ اللَّه ؛ و هر که مرا دشنام دهد خدا را دشنام داده است.]
« عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص يَقُولُ فِي خُطْبَتِهِ: أَيُّهَا النَّاسُ لَا تَسُبُّوا عَلِيّاً وَ لَا تَحْسُدُوهُ فَإِنَّهُ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ بَعْدِي ... : فرزند عمر گوید: شندیم که رسول خدا(ص) در خطبه اش می فرمود: ای مردم علی را دشنام ندهید و به او حسد نورزید که همانا او بعد از من ، ولیّ هر مرد و زن مومن است... » (بحارالأنوار ،ج 39 ،ص292)
« كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ النَّبِيُّ ص: لَا تَسُبُّوا عَلِيّاً فَإِنَّهُ مَمْسُوسٌ فِي ذَاتِ اللَّهِ : كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ به نقل از پدرش گوید: نبی اکرم(ص) فرمودند: علی را دشنام ندهید که همانا او نسبت به خدا ممسوس (شیفته ) است.»(بحارالأنوار،ج39 ،ص313 )
دومین گروه نواصب کسانی بودند که بعد از وفات نبی اکرم (ص) در حقّ دختر او ظلم نموده حقّ وی را غصب و بر رخساره اش لطمه زدند ، و خانه اش را به آتش کین سوزاندند و علی مرتضی را از حق مسلّم و منصوص خود منع و او را به زور به سوی مسجد کشاندند. ماجرای این وقایع در کتب تاریخ و حدیث اهل سنّت نیز موجود است.(اختصاص شیخ مفید ، ص 185)
سومین گروه نواصب معاویه و طرفداران او از آل ابی سفیان و مروانیان بودند که علناً با امیر مومنان مخالفت کردند و بعدها با او وارد جنگ شدند و سبّ او را در خطبه های نماز جمعه رواج دادند ، و محبّان علی را هرجا یافتند کشتند.
چهارمین گروه اهل جمل بودند که به جنگ با او برخاستند در حالی که خلافت او افزون بر نصب الهی ، مقرون به بیعت مردم نیز بود. و طبق نظر علمای شیعه و سنّی هر که بر خلیفه مسلمین خروج نماید کافر است.
پنجمین گروه از نواصب ، خوارج بودند که بر آن حضرت شوریدند ، ابن ملجم مرادی ــ لعنة الله علیه ــ نیز از این گروه بود. اینها در زمان امام حسن مجتبی (ع) نیز بر دشمنی خود با اهل بیت(ع) باقی بودند.
ششمین گروه نواصب ، لشکر کوفه بود که حادثه کربلا را بپا کردند ؛ در میان اینان ، از پیروان همه نواصب سابق الذکر حضور داشتند. شمر بن ذی الوجشن ــ لعنة الله علیه ــ نیز از خوارج بود.
بعد از حادثه کربلا نیز همواره گروههایی از نواصب پدید آمده و می آیند.
امّا در زمان حاضر عمده ترین گروه نواصب برخی از افراطیون وهابی هستند. اینها گرچه در زبان دم از کین اهل بیت نمی زنند ولی در عمل سعی در ویران نمودن آثار اهل بیت دارند. حرمهای آنها را به بهانه دفاع از توحید تخریب می کنند و شیعیان را مشرک دانسته می کشند .حتّی کارشان به جایی رسیده که در کتب روایی و تاریخی اهل سنّت ، دست برده ، حقایق مربوط به اهل بیت(ع) را از آن کتب حذف می کنند. افزون بر اینها گروههایی از نواصب بازمانده از دوران امویان نیز در منطقه شام ( سوریه ، لبنان ، فلسطین و اردن) وجود دارند.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
1 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .