لوح محفوظ

منظور از لوح محفوظ چيست؟

«لوح محفوظ» مرتبه اي از علم الهي است كه آنچه در آن نوشته شده به هيچ وجه دگرگوني در آن راه ندارد و كاملا محفوظ است. در مقابل آن لوح «محو و اثبات» به مرتبه اي گفته مي شود كه چيزي در آن نوشته شود و سپس محو گردد و به جاي آن چيز ديگري نوشته شود.
به عبارت ديگر
لوح: حكايتگر موجودي است كه در آن مفاهيم، معلومات و حقايق كلي جهان هستي مضبوط و ثبت است.
از اين حقيقت به «كِتابٌ مُبِينٌ»(5:15) (نوشته آشكار)، «أُمُّ اَلْكِتابِ» (3:7) (اصل كتاب)«كِتابٌ حَفِيظٌ» (50:4)/} (نوشته مصون از تغيير)، كِتابٍ مَكْنُونٍ(56:78) (كتاب پوشيده)، «كِتابٍ مَسْطُورٍ»(52:2) (كتاب نوشته شده) و «لَوْحٍ مَحْفُوظٍ»(85:22) (صفحه نگاه داشته شده) ياد شده است، (ر.ك: رسائل توحيدي، صص 174 - 177)

اين سخن را به نوع ديگر مي توان بيان كرد و آن اين كه علم خداوند داراي دو مرحله است «علم به مقتضيات و علل ناقصه» و «علم به علل تامه» آنچه مربوط به مرحله دوم است و از آن به «ام الكتاب» و «لوح محفوظ» تعبير مي شود و آنچه مربوط به مرحله اول است به «لوح محو و اثبات» تعبير مي گردد. وگرنه لوحي در گوشه اي از آسمان گذارده نشده كه چيزي در آن بنويسند و يا محو كنند(ر.ك: تفسير نمونه، ج 10، ص 242، ج 24، ص 148 و ج 5، ص 271، ج 8، ص 328 و تفسير الميزان، ج 13 ، ص 133 و ج 2، ص 22)