چیستی موکل

با سلام موكل چيست؟ اگر كسي موكل دارد يعني چه؟ چگونه ميتواند با او ارتباط برقرار كند؟ با تشكر

در پاسخ به توضيحي در اين مورد توجه كنيد .
الف.اصل اين مطلب در ايه 17 سوره مباركه ق بيان شده است :
إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعيدٌ
(به خاطر بياوريد) هنگامى را كه دو فرشته راست و چپ كه ملازم انسانند اعمال او را دريافت مى‏دارند .
و در همين سوره ق در آيه قبل مى‏فرمايد: «إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ» به خاطر بياوريد هنگامى را كه دو فرشته راست و چپ كه ملازم شما هستند اعمال شما را تلقى و ثبت مى‏كنند.
همچنين در سوره انفطار مي فرمايد:« وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ، كِراماً كاتِبِينَ، يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ» (انفطار 10الي 12) بدون شك نگاهبانانى بر شما گمارده شده است، نگاهبانانى كه در نزد پروردگار مقرب و محترمند و پيوسته اعمال شما را مى‏نويسند، و از آنچه شما انجام مى‏دهيد آگاهند، و همه را به خوبى مى‏دانند.
در تفسير نمونه (ج‏26، ص:224 به بعد) در توضيح اين آيات و بعد از ذكر آيات سوره انفطار آمده است:
منظور از«حافظين» در اينجا فرشتگانى هستند كه مامور حفظ و نگهدارى اعمال انسانها اعم از نيك و بد هستند كه در آيه 17 سوره ق از آنها تعبير به «رقيب و عتيد» شده است: «ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ» و در همان سوره ق در آيه قبل مى‏فرمايد: «إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ». در آيات ديگر قرآن نيز به وجود اين فرشتگان مراقب اعمال اشاره شده است.
بدون شك خداوند قبل از هر كس، و بهتر از هر كس، شاهد و ناظر اعمال آدمى است، ولى براى تاكيد بيشتر و احساس مسئوليت فزونتر مراقبان زيادى گمارده است كه يك گروه از آنها همين فرشتگانند.
علاوه بر اينها مراقبان ديگرى انسان را از هر طرف احاطه كرده‏اند كه به مجموع آنها فهرست وار در اينجا اشاره مى‏شود:
1.نخست ذات پاك خداوند كه مى‏فرمايد:«هر عملى را انجام مى‏دهيد ما شاهد و ناظريم» (يونس/61)
2. پيامبران و اوصيا عليهم السلام (نساء/ 41)
3. زبان و دست و پا و به طور كلى اعضاى پيكر انسان (نور/2)
4.پوست تن انسان (فصلت/21)
5. فرشتگان (آيات مورد بحث).
6. زمينى كه انسان روى آن زندگى مى‏كند و اطاعت و گناه از او سر مى‏زند (زلزال/4)
7. سر انجام زمانى كه اعمال در آن انجام مى‏شود (سفينة البحار جلد 2 ماده يوم)
در احتجاج طبرسى آمده است كه شخصى از امام صادق (ع) پرسيد: علت وجود فرشتگان مامور ثبت اعمال نيك و بد انسانها چيست؟ در حالى كه مى‏دانيم خداوند عالم السر و ما هو اخفى است يعنى هر چيزى را كه از آن مخفى‏تر نيست مى‏داند؟! امام (ع) در پاسخ فرمود: «استعبدهم بذلك، و جعلهم شهودا على خلقه، ليكون العباد لملازمتهم اياهم اشد على طاعة اللَّه مواظبة، و عن معصيته اشد انقباضا، و كم من عبد يهم بمعصية فذكر مكانهما فارعوى و كف، فيقول ربى يرانى، و حفظتى على بذلك تشهد، و ان اللَّه برأفته و لطفه وكلهم بعباده، يذبون عنهم مردة الشياطين، و هو ام الارض، و آفات كثيرة من حيث لا يرون باذن اللَّه، الى ان يجي‏ء امر اللَّه عز و جل». خداوند اين فرشتگان را به عبادت خود دعوت كرد و آنها را شهود بر بندگانش قرار داد، تا بندگان به خاطر مراقبت آنان، بيشتر مراقب اطاعت الهى باشند، و از عصيان او بيشتر ناراحت شوند، و چه بسيار بنده‏اى كه تصميم به گناه مى‏گيرد سپس به ياد اين فرشته مى‏افتد و خوددارى مى‏كند، مى‏گويد: پروردگارم مرا مى‏بيند، و فرشتگان حافظ اعمال نيز گواهى مى‏دهند، علاوه بر اين، خداوند به رحمت و لطفش اينها را مامور بندگان كرده، تا به فرمان خدا شياطين سركش را از آنها دور كند، و همچنين جانوران زمين و آفات بسيار را كه آنها نمى‏بينند، تا آن زمان كه فرمان خدا و مرگ آنها فرا رسد. (نور الثقلين جلد 5 صفحه 522)
از اين روايت به خوبى استفاده مى‏شود كه آنها علاوه بر ماموريت ثبت اعمال مامور حفظ انسان از حوادث ناگوار و آفات و وسوسه‏هاى شياطين نيز هستند.
قابل توجه اينكه آيات فوق در توصيف اين فرشتگان مى‏گويد: «آنها بزرگوار و در نزد پروردگار والا مقامند» تا انسانها بيشتر مراقب اعمال خويش باشند زيرا هر قدر ناظر بر اعمال انسان شخصيت والاترى داشته باشد انسان بيشتر از او ملاحظه مى‏كند، و از انجام گناه شرمنده‏تر مى‏شود.
تعبير به «كاتبين» در حقيقت تاكيدى است بر اين معنى كه آنها به حافظه قناعت نمى‏كنند، بلكه دقيقا مى‏نويسند و ثبت مى‏كنند، و به اين ترتيب هرگز چيزى از آنها فوت نمى‏شود و صغير و كبير را ثبت مى‏كند.
تعبير به «يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ» (آنچه را انجام مى‏دهيد آنها مى‏دانند) باز تاكيد مجددى است بر اين حقيقت كه آنها از همه اعمال شما بدون استثنا آگاهند و نوشتن آنها بر اساس همين آگاهى است.
ضمنا تمام اين تعبيرات بيانگر اختيار و آزادى اراده انسان است، چرا كه اگر آدمى اختيارى از خود نداشت گماردن اينهمه مامورين ثبت و ضبط اعمال، و اينهمه هشدار و اخطارها هدف و مفهوم صحيحى نخواهد داشت.
از سوى ديگر همه اينها بيانگر اين واقعيت است كه مساله حساب و جزاى الهى بسيار سخت جدى است، چرا كه خداوند اهميت فوق العاده‏اى به آن داده است؛ و توجه و ايمان به اين واقعيت كافى است كه انسان را تربيت كند و به مسئوليتهايش آشنا سازد و اثر بازدارنده فوق العاده روى اعمال خلاف بگذارد.
نه تنها در آيات فوق كه در بسيارى ديگر از آيات قرآن و روايات اسلامى به اين معنى اشاره شده كه خداوند مامورانى مراقب هر انسانى كرده كه اعمال او را اعم از نيك و بد مى‏نويسند، و نامه اعمال را براى روز جزا آماده مى‏كنند.
در باره ويژگيهاى اين فرشتگان تعبيرات پر معنى و هشدار دهنده‏اى در روايات اسلامى وارد شده است از جمله اينكه:
1.كسى از امام موسى بن جعفر (ع) سؤال كرد: دو فرشته‏اى كه مامور ثبت اعمال انسان هستند آيا از اراده و تصميم باطنى او به هنگام گناه يا كار نيك نيز با خبر مى‏شوند؟ امام (ع) در پاسخ فرمود: آيا بوى چاه فاضل آب و عطر يكى است؟ راوى عرض كرد: نه! امام (ع) فرمود: هنگامى كه انسان نيت كار خوبى كند نفسش خوشبو مى‏شود! فرشته‏اى كه در سمت راست است (و مامور ثبت حسنات مى‏باشد) به فرشته سمت چپ مى‏گويد: برخيز كه او اراده كار نيك كرده است و هنگامى كه آن را انجام داد زبان آن انسان قلم آن فرشته، و آب دهانش مركب او مى‏شود، و آن را ثبت مى‏كند، اما هنگامى كه اراده گناهى مى‏كند نفسش بد بو مى‏شود! ملائكه طرف چپ به فرشته سمت راست مى‏گويد بر خيز كه او اراده معصيت كرده، و هنگامى كه آن را انجام مى‏دهد زبانش قلم آن فرشته و آب دهانش مركب او است و آن را مى‏نويسد. (اصول كافى جلد 2 باب من يهم بالحسنة أو السيئة حديث 3)
اين حديث به خوبى نشان مى‏دهد كه نيت انسان در تمام وجود او اثر مى‏گذارد، و فرشتگان از اسرار درونش بوسيله آثار برون آگاه مى‏شوند، و مسلما اگر آگاه نباشند نمى‏توانند اعمال انسان را به خوبى ثبت كنند، چرا كه چگونگى نيت در ارزش و خلوص و آلودگى عمل فوق العاده مؤثر است تا آنجا كه پيغمبر اكرم (ص) در حديث معروفى فرموده: «انما الاعمال بالنيات‏» اعمال به نيتها بستگى دارد.
2. آنها مامورند به هنگامى كه انسان نيت كار نيك مى‏كند آن را به عنوان يك حسنه ثبت كنند، و هنگامى كه آن را انجام مى‏دهد ده حسنه بنويسند، اما هنگامى كه تصميم بر گناه مى‏گيرد تا عمل نكرده چيزى بر او نمى‏نويسند و بعد از عمل تنها يك گناه ثبت كنند (همان مدرك، حديث 1 و 2)
اين تعبير بيانگر نهايت لطف و فضل الهى بر انسان است كه نيت گناه را بر او مى‏بخشد، و فعل گناه را بر طبق موازين عدالت جزا مى‏دهد، ولى در مسير اطاعت هر نيتى حسنه‏اى است، و هر كار نيكى را بر طبق تفضل پاداش مى‏دهد، نه بر ميزان عدل، و اين تشويقى است براى انجام اعمال نيك.
3. در روايت ديگرى آمده است كه رسول خدا (ص) بعد از اشاره به وجود اين دو فرشته، و نوشتن حسنات با پاداش ده برابر، فرمود: هنگامى كه انسان كار بدى انجام مى‏دهد، فرشته راست به فرشته چپ مى‏گويد: در نوشتن اين گناه عجله مكن شايد كار نيكى بعد از آن انجام دهد كه گناه او را بپوشاند همانگونه كه خداوند بزرگ مى‏فرمايد: إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ؛ يا اينكه توبه و استغفار كند (و اثر گناه از ميان برود) ... و او هفت ساعت از نوشتن كار بد خوددارى مى‏كند، و اگر كار نيك يا استغفارى به دنبال آن نيايد فرشته حسنات به فرشته سيئات مى‏گويد بنويس بر اين بدبخت محروم. (اصول كافى، جلد 2، باب من يهم بالحسنة او السيئة، حديث 4)
4. در حديث ديگرى از امام صادق (ع) آمده است: هنگامى كه مؤمنان در يك مجلس خصوصى با هم سخن مى‏گويند حافظان اعمال، به يكديگر مى‏گويند ما از آنها دور شويم، شايد سرى دارند كه خدا آن را مستور داشته. (نور الثقلين، جلد 5 صفحه 110)
5. على (ع) در يكى از خطبه‏هايش كه مردم را در آن به تقوى دعوت كرده، مى‏فرمايد: بدانيد اى بندگان خدا كه مراقبانى از خودتان بر شما گماشته شده، و ديدبانهايى از اعضاى پيكرتان، و نيز بدانيد حسابگران راستگو اعمال شما را ثبت مى‏كنند، و حتى شماره نفسهايتان را نگه مى‏دارند، نه ظلمت شب تاريك شما را از آنها پنهان مى‏دارد، و نه درهاى محكم و فرو بسته و چه فردا به امروز نزديك است. (نهج البلاغه، خطبه 157) .
ب. توضيحي در باره آيه 17 سوره مباركه ق : إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعيدٌ
مفاد اين ايه شريفه اين است كه علاوه بر احاطه علمى خداوند به ظاهر و باطن انسان، دو فرشته نيز مامور حفظ و نگاهدارى حساب اعمال اويند كه از طرف راست و چپ از او مراقبت مى‏كنند، پيوسته با او هستند و لحظه‏اى جدا نمى‏شوند، تا از اين طريق اتمام حجت بيشترى شود، و تاكيدى باشد بر مساله نگاهدارى حساب اعمال.
تلقى به معنى دريافت و اخذ و ضبط است، و متلقيان دو فرشته‏اى هستند كه مامور ثبت اعمال انسان مى‏باشند.
قعيد از ماده قعود به معنى نشسته است و در اينجا منظور ملازم و مراقب است، و به تعبير ديگر مفهوم آيه اين نيست كه اين دو فرشته در سمت راست و چپ انسان نشسته‏اند، زيرا انسان گاه نشسته است و گاه در حال راه رفتن، بلكه اين تعبير كنايه از آن است كه اين دو همواره با انسانند و مترصد اعمال او مى‏باشند.
اين احتمال نيز داده شده است كه آن دو بر شانه راست و چپ، يا دندان انياب راست و چپ انسان هميشه نشسته‏اند، و اعمال او را ثبت مى‏كنند، و در بعضى از روايات غير معروف نيز اشاره‏اى به اين معنى ديده مى‏شود (بحار الانوار جلد 59 صفحه 186 روايت 32).
قابل توجه اينكه در روايات اسلامى آمده است كه فرشته سمت راست، نويسنده حسنات است، و فرشته سمت چپ نويسنده سيئات، و فرشته اول فرمانده فرشته دوم است، هنگامى كه انسان عمل نيكى انجام دهد، فرشته سمت راست ده برابر مى‏نويسد، و هنگامى كه عمل بدى از او سر زند، و فرشته سمت چپ مى‏خواهد آن را بنويسد، فرشته اول مى‏گويد: عجله مكن. لذا او هفت ساعت به تاخير مى‏اندازد، اگر پشيمان شد و توبه كرد چيزى نمى‏نويسد، و اگر توبه نكرد تنها يك گناه براى او مى‏نويسد .
و نيز از روايات بر مى‏آيد كه بعد از مردن انسان مؤمن، آنها مى‏گويند پروردگارا! بنده‏ات را قبض روح كردى، ماموريت ما كجاست؟
مى‏فرمايد: آسمان من مملو از فرشتگان من است كه پيوسته مرا عبادت مى‏كنند، و زمينى نيز مملو از خلق مطيع است، شما به سوى قبر بنده‏ام برويد و در آنجا تسبيح و تكبير و تهليل گوئيد، و آن را تا روز قيامت در دفتر حسنات بنده‏ام بنويسيد!
در روايت ديگرى آمده است كه پيامبر ص فرمود: هر مسلمانى بيمار مى‏شود خداوند به فرشتگان حافظ اعمال او مى‏گويد ما دام كه او بيمار است، اعمالى را كه در حال صحت انجام مى‏داده براى او بنويسيد، سپس پيامبر ص افزود:
من مرض او سافر كتب اللَّه تعالى له ما كان يعمل صحيحا مقيما:
كسى كه بيمار شود يا مسافرت كند خداوند همان اعمالى را كه در حال صحت و در حضر انجام مى‏داد براى او مى‏نويسد .
و اينها همه اشاره‏هاى پر معنايى به توسعه الطاف خداوندى است.
آيه بعد باز روى مساله فرشتگان ثبت اعمال تكيه كرده، مى‏گويد: هيچ سخنى را انسان تلفظ نمى‏كند مگر اينكه نزد آن فرشته‏اى مراقب و آماده براى انجام ماموريت است (ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ) .
در آيه گذشته سخن از ثبت تمامى اعمال آدمى بود، و در اين آيه روى خصوص الفاظ و سخنان او تكيه مى‏كند، و اين به خاطر اهميت فوق العاده و نقش مؤثرى است كه گفتار در زندگى انسانها دارد، تا آنجا كه گاهى يك جمله مسير اجتماعى را به سوى خير يا شر تغيير مى‏دهد.
و هم به خاطر اينكه بسيارى از مردم سخنان خود را جزء اعمال خويش نمى‏دانند، و خود را در سخن گفتن آزاد مى‏بينند، در حالى كه مؤثرترين و خطرناكترين اعمال آدمى همان سخنان او است.
بنا بر اين ذكر اين آيه بعد از آيه گذشته از قبيل ذكر خاص بعد از عام است.
رقيب به معنى مراقب و عتيد به معنى كسى است كه مهياى انجام كار است، لذا به اسبى كه مهياى دويدن است فرس عتيد مى‏گويند، و به كسى كه چيزى را ذخيره و نگهدارى مى‏كند نيز عتيد گفته مى‏شود (از ماده عتاد بر وزن جهاد به معنى ذخيره كردن).
غالب مفسران معتقدند كه رقيب و عتيد همان دو فرشته‏اى است كه در آيه قبل به عنوان متلقيان از آنها ياد شده است، فرشته سمت راست‏
نامش رقيب و فرشته سمت چپ نامش عتيد است، گرچه آيه مورد بحث صراحتى در اين مطلب ندارد، ولى با ملاحظه مجموع آيات چنين تفسيرى بعيد به نظر نمى‏رسد.
در اينكه اين دو فرشته چه سخنانى را مى‏نويسند؟ در ميان مفسران گفتگو است:
جمعى معتقدند همه را مى‏نويسند، حتى ناله‏اى را كه دردمند در موقع درد سر مى‏دهد! در حالى كه بعضى ديگر عقيده دارند تنها الفاظ خير و شر و واجب و مستحبّ يا حرام و مكروه را مى‏نويسند و كارى به مباحات ندارند.
اما عموميت تعبير آيه نشان مى‏دهد كه تمامى الفاظ و گفتار آدمى ثبت مى‏شود.
جالب اينكه در حديثى از امام صادق ع آمده است كه‏ :
ان المؤمنين اذا قعدا يتحدثان قالت الحفظة بعضها لبعض اعتزلوا بنا، فلعل لهما سرا و قد ستر اللَّه عليهما!:
هنگامى كه دو مؤمن كنار هم مى‏نشينند و بحثهاى خصوصى مى‏كنند، حافظان اعمال به يكديگر مى‏گويند: ما بايد كنار رويم، شايد آنها سرى دارند كه خداوند آن را مستور داشته.
راوى مى‏گويد:مگر خداوند عز و جل نمى‏فرمايد ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ: هيچ سخنى انسان نمى‏گويد مگر اينكه فرشته مراقب و آماده ثبت اعمال نزد آن حاضر است؟
امام فرمود:
ان كانت الحفظة لا تسمع فان عالم السر يسمع و يرى:
اگر حافظان سخنان آنها را نشنوند خداوندى كه از اسرار با خبر است مى‏شنود و مى‏بيند! .
از اين روايت استفاده مى‏شود كه خداوند براى اكرام و احترام مؤمن بعضى از سخنان او را كه جنبه سرى دارد از آنها مكتوم مى‏دارد، ولى خودش حافظ تمام اين اسرار است.
از بعضى از روايات نيز استفاده مى‏شود كه فرشتگان شب غير فرشتگان روزند، چنان كه در تفسير آيه 78 سوره اسراء اين معنى را آورده‏ايم .
تفسير نمونه، ج‏22، ص: 249
ج. با بياني كه گذشت روشن مي شود كه هر دو فرشته موكل با هر انساني همراه هستند و ان چه مهم است نوع عمل خوب ويا بدي است كه انسان انجام مي دهد و هر كدام از دو فرشته مامور آن را ثبت و يادداشت مي كنند .

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
12 + 6 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .