ديدگاه امام خميني درباره نقش مردم در حکومت

ديدگاه امام خميني درباره نقش مردم در حکومت
امام خميني خود يکي از مردمي ترين رهبران جهان معاصر بوده اند و بدين جهت مراسم استقبال از ورود ايشان به ايران –پس از تبعيد چهارده ساله – و مراسم تشييع پيکره ايشان پس از ده سال رهبري همراه با تحمل سختي هاي جنگ، کم نظير يا حتي بي نظير بود. مردم را همواره مخدوم خويش و خود را خادم مردم مي دانستند. هرگز نفع شخصي خويش را بر منافع مردم مقدم نمي داشتند و از آبرو و حيثيت خود نيز در راه آنان و به صلاح آنان مي گذشتند. اين مردانگي که نمونه اي از آن در قبول قطع نامه 598 به وقوع پيوست در بسياري از مدعيان وفا و اخلاص با مردم ديده نمي شود.
حکومت واقعي ايشان بر دل ها بود و در قلب ميليون ها انسان مسلمان و حتي غير مسلمان نام و يادشان احترام انگيز و شادي آفرين بود.
البته اين اهتمام و ارزش نسبت به مردم پس از ارزش و اهتمام به دستورات ديني بود؛ مردم در «طول دين» براي ايشان محترم بودند و معارضه مردم با دين براي ايشان هرگز مفهوم نداشت. حضرت امام در اين باره در جمله اي صريح خطاب به نظام شاهي مي فرمايند: «اساسا رفراندوم يا تصويب ملي در مقابل اسلام ارزشي ندارد». (همان، ج 1، ص 23)

قانون اساسي و نقش مردم
قانون اساسي اگرچه به انشاي حضرت امام نيست، اما به امضاي ايشان رسيده و مورد تأييد ايشان قرار گرفته است. در قانون اساسي نسبت به حق حاکميت ملت چنين آمده است.

اصل پنجاه و هشتم:
حاکميت مطلق بر جهان و انسان از آن خداست و هم او انسان را بر سرنوشت اجتماعي خويش حاکم ساخته است. هيچ کس نمي تواند اين حق الهي را از انسان سلب کند يا در خدمت منافع فرد يا گروهي خاص قرار دهد و ملت ايران اين حق خدا را از طرفي که در اصول بعد مي آيد اعمال مي کند.
اصول ديگري نيز وجود دارد که اين حق خداد را در مورد مختلف روشن مي کند که مهم ترين آنها انتخاب مستقيم رئيس جمهوري، انتخاب خبرگان رهبري، انتخاب نمايندگان مجلس شوراي اسلامي و شوراهاي ده، بخش، شهر و استان و ... است.
نکته اساسي در اين باره آن است که اولا قانون اساسي درباره رهبر انتصابي دارد يا يا انتخابي؟ و پس از آن، اطلاق ولايت فقيه با جلوه هايي که از حاکميت ملت ذکر شده است چگونه قابل جمع است؟ اصل مربوط به رهبري پس از بازنگري به شرح زير است:
پس از مرجع عالي قدر تقليد و رهبر کبير انقلاب جهاني اسلام و بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران حضرت آيت الله العظمي امام خميني قدس سره الشريف که از طرف اکثريت قاطع مردم به مرجعيت و رهبري شناخته و پذيرفته شدند، تعيين رهبر به عهده خبرگان ملت است. خبرگان رهبري درباره همه فقهاي واجد شرايط مذکور در اصل پنجم و يکصد و نهم بررسي و مشورت مي کنند. هر گاه يکي از آنان را اعلم به احکام و موضوعات فقهي يا مسائل سياسي و اجتماعي يا داراي مقبوليت عامه يا واجد برجستگي خاصي در يکي از صفات مذکور در اصل يکصد و نهم تشخيص دهند او را به رهبري انتخاب مي کنند و در غير اين صورت يکي را به عنوان رهبر انقلاب و معرفي مي نمايند. رهبر منتخب خبرگان ولايت امر و همه مسئوليت هاي ناشي از آن را بر عهده خواهد داشت. (اصل صد و هفتم قانوني اساسي)

ولايت مطلقه فقيه و نهادهاي انتخابي
آنچه در قانون اساسي آمده است ولي امر را موظف به امور خاص کرده است و ظهور «تحديد» - هم چنان که در مورد ديگر مسوولان نيز چنين مطلبي وجود – بيان حد مجاز تصرف است نه حداقل يا محدوده اي که ديگران در آن محدوده نمي توانند دخالت کنند. (احمد آذري قمي، پرسش و پاسخ مذهبي – سياسي، ص 151)
اما در اصل پنجاه و هفتم قانون اساسي چنين آمده است:
«قواي حاکم در جمهوري اسلامي ايران عبارتند از قوه مقننه، قوه مجريه و قوه قضائيه که زير ولايت مطلقه امر و امامت امت بر طبق اصول آينده اين قانون اعمال مي گردند. اين قوا مستقل از يکديگرند.
بعضي از تصريح به ولايت مطلقه امر برداشت فوق را از اصل يکصد و دهم درباره اختيارات حاکم و ولي امر مطرود دانسته، وي را مسوول شرعي همه امور کشور شمرده اند و اختيارات مذکور در اصل صد و دهم را نيز از باب ذکر مصاديق اعلام کرده اند».

روابط مردم و دولتمردان

1. لزوم خدمتگزاري مسوولان
پس از بحث هاي فوق درباره حق مشارکت مردم در سرنوشت خويش و کيفيت آن، با صرف نظر از آنچه گفته شد، هر دولتي ولو آنکه بر مبناي مشروعيت الهي روي کار آمده باشد، نسبت به مردم مسووليت هاي خطيري دارد و بزرگ دولت امانتداري و خدمتگزاري است.
حضرت امام در اين باره مي فرمايند:
«خدمتگزار باشيد به اين ملتي که دست هاي خيانت کار را قطع کرد و اين امانت را به شما سپرد. شما آلان امانت بزرگي در دست داريد و مقتضاي امانتداري آن را به طور شايسته حفظ کنيد و به طور شايسته به نسل آينده و دولت هاي آينده تحويل دهيد. مادامي که اين طور باشيد ملت پشتبان شما است و مادامي که همراه شما باشد هيچ آسيبي به شما و کشور نمي رسد ... روزي که احساس کرديد مي خواهيد فشار به مردم بياوريد که ديکتاتور داريد مي شويد، بدانيد که معلوم شده مردم از شما رو برگرده اند اند ... در هر صورت آني که براي شما مهم است خدمت کردن به همه طبقات مستضعفها، خصوصا محرومين که در طول تاريخ محروم بوده اند، به اين بيچاره ها بايد خدمت کنيد». (صحيفه نور، ج 18، ص 83 و 84)

2. توجه بيشتر به طبقات محروم
در بعضي از جوامع اگر حرف مردم نيز به ميان آيده عده اي ضمن دفاع از اقشار محروم و توده هاي مردم همه امکانات را براي خويش مي خواهند و توقع دستيابي اميال خود را به عنوان خواست مردم دارند.

منبع:
انديشه هاي فقهي – سياسي امام خميني، کاظم قاضي زاده، مرکز تحقيقات استراتژيک رياست جمهوري، چاپ اول، ص 361، 1377.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
7 + 5 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .