دعا و حکمت خدا

وقتي يك دعا برآورده نمي شود چه طور بفهميم كه حكمت است و يا اين كه براي بدست آوردن آن بايد بيشتر دعا كنيم و يا اين كه اين دعا به صلاح ما نيست يعني موجب سعادت ما نمي شود و مشكلات جديدي براي ما به همراه دارد و ... موارد بالا را با توجه به دعايمان چطور تشخيص دهيم؟ (و اين عمل براي من تبديل به يك مشكل بزرگ شده)
گفتني است؛ دعا، به دو زبان «حال» و «قال» و به عبارتي به دو روش «زباني» و «كاري» انجام پذير است. نكته دوم؛ از نشانه هاي ايمان، تسليم و رضايت نسبت به وضعيت موجود و تلاش مجدد و اصرار در دعا براي رسيدن به وضعيت مطلوب است. بنابراين اگر مورد درخواست ما معقول و مشروع است؛ نبايد از ادامه تلاش و دعا دست بكشيم. بلكه بايد وضعيت موجود را به مصلحت خود بدانيم. زيرا چه بسا مستجاب نشدن دعاي ما چه بسا براي زياد شدن تجربه ما و يا فراهم شدن زمينه هاي بهتر و يا... باشد. اما براي وضعيت مطلوب بايد هم چنان به دعا و تلاش خود ادامه بدهيم چنين روشي در زندگي هم فضيلت رضايت و تسليم به تقدير الهي را به دنبال دارد و هم تدبير ما را براي بهره گيري از تقدير ديگر الهي جهت مي دهد و ما را براي رسيدن به وضعيت مطلوب كمك مي كند. به طوري كه حداقل خودمان را قاصر و مقصر ندانيم. در نتيجه اگر به مطلوب خود رسيديم شكرگزار خداوند خواهيم بود و اگر به مطلوب خود نرسيديم چون وظيفه خود را انجام داده ايم به طور حتم از آمرزش الهي و درجات بهشتي بهره مند خواهيم بود. جهت توضيح بيشتر توجه شما را به مطالب زير جلب مي كنيم: دعا به معني خواندن مدعوّ به جهت خود است. تا به داعي توجه كند، آن گاه كه توجه نمود داعي از او درخواست مي نمايد. مانند اين كه اول فردي را صدا بزنند، وقتي توجه كرد از او سؤال كنند پس دعا مقدمه درخواست مي باشد. خداوند مؤمنان را به دعا و درخواست حاجت ها دعوت نموده «ادعوني استجب لكم»؛ (غافر، آيه 61). و وعده اجابت درخواست ها را داده است و دعا كردن را عبادتي شايسته و ارزشمند معرفي نموده و مي فرمايد: « ان الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم داخرين ؛ كساني كه از عبادت من (و از دعا) روگردانند، به زودي با خواري و ذلت وارد عذاب جهنم خواهند شد» (غافر، آيه 61). اما دعا كه برقراري ارتباط مستقيم با خالق يكتاست بايد خالصانه و همراه ايمان و اعمال شايسته باشد تا به هدف اجابت برسد. دعا كردن مراحل و آدابي دارد كه ما با الهام گرفتن از دعاي كميل سعي مي كنيم به پاره اي از آنها اشاره كنيم. مرحله اول: تعظيم و بزرگداشت مقام خداوند متعال است: «بار خدايا؛ سوگند به حرمت تو كه همه چيز را در بر گرفته است و (سوگند به) نيرو و قدرت تو كه بر همه چيز چيره و غالب شده و (سوگند به) بزرگواري تو كه چيزي در مقابل آن نمي تواند بايستد و (سوگند به) ذات ابدي تو كه پس از نابودي هر چيز جاويد است.. يا نور، يا قدوس». امام علي(ع) در اين سخنان خالص ترين مراحل و مراتب توحيد و خداشناسي را با تمام وجود بيان مي نمايد و اعتراف مي كند كه خداوند در عظمت و عزت بي همتاست. مرحله دوم: استغفار و طلب آمرزش گناهان و خطاهاي گذشته: «خدايا! از تو درخواست مي كنم گناهان مرا بيامرزي، گناهاني كه مرا از پاكي دور نموده است. خدايا گناهان من كه موجب بدبختي، تيره روزي، بدفرجامي، نزول بلا، تنگدستي، قطع اميد از رحمت و آمرزش تو گرديده ببخش و بالاتر از همه مصيبت ها، گناهانم سبب شده دعايم اجابت نشود، خدايا گناهانم را ببخش (تا دعاهايم به هدف اجابت برسد)». امام در اين فرازها اشاره دارند كه دعا اگر از مقام پاكي و طهارت ظاهري و باطني ايراد شود به اجابت نزديك است. شايد اين سخن برگرفته از اين آيه باشد كه: «اليه يصعد الكلم الطيب والعمل الصالح يرفعه ؛ سخني كه پاكيزه و طاهر باشد به سوي خدا صعود مي كند و عمل شايسته (را خداوند) بالا مي برد» (فاطر، آيه 10). مرحله سوم: دعا ياد خداوند است و ياد خداوند وسيله اي براي تقرب به درگاه الهي: «خدايا! تو را به جود و بخششت سوگند مي دهم كه مرا به خويش نزديك سازي و ياد خود را بر من الهام نمايي» امام در دعا به ما مي آموزد كه همتتان بلند باشد و در دعاهاي خود، محبوب و مطلوب واقعي را بخواهيد، مبادا از خداوند غير او را طلب كنيد! مبادا چيزهاي خرد و حقير بخواهيد! اراده شما عالي باشد، حقيقت طلب و حق جو باشيد. نهايت دون همتي و سفلگي اين است كه انسان از خداوند غير او را بخواهد و بر سفره او بنشيند و قطع نظر از مُنعم، به نعمت و داده او مشغول شود. مرحله چهارم: اعتراف به قادر بودن خداوند و اقرار به ضعف و ناتواني خود: «خدايا با فروتني، با خاكساري، با خشوع و خضوع تو رامي خوانم و از تو درخواست دارم «ان تسامحني» كه از من چشم بپوشي و بر من رحمت آوري و به داده هايت خشنود و خرسندم سازي و در همه حال فروتنم نمايي. خدايا! با تهي دستي و نيازمندي، با زيادي گرفتاري، نيازهاي خود را به تو عرضه مي كنم و ميلي عظيم و گرايشي شديد به آنچه در نزد توست دارم». پس شايسته است دعا كننده وسائل، حال و روزش، به حالت درماندگي و اضطرار واقعي باشد. اگر چنين شد آن قابليت را مي يابد كه مورد توجه واقع شود. مرحله پنجم: «انقطاع الي الله و انقطاع عن الناس است، يعني فقط بايد به خداوند اميدوار بود و مي بايست از ديگران قطع اميد كرد: «بارالها! فرمانروايي تو بزرگ، مكان تو بلند، چاره جويي تو مخفي از ديده ها و انديشه هاست. فرمانت آشكار و توانت جاري است و راه فرار از فرمان حكومتي ات وجود ندارد. بارالها! جز تو آمرزنده اي براي گناهانم نمي يابم. بارالها جز تو كسي نيست كه زشتي هايم را بپوشاند و جز تو كسي نمي تواند كارهاي زشت مرا به خوبي ها تبديل كند». مرحله ششم: اقرار مجدد به اين كه گناهان انسان مانع قبولي دعا مي شود: فاسئلك بعزتك ان لايحجب عنك دعائي سوء عملي و فعالي...اي سرور من! سوگند به عزت تو كه از تو مي خواهم مبادا زشتي اعمال و كردارم، دعاي مرا از تو بپوشاند و مانع اجابت درخواستهايم شود... الهي و ربي من لي غيركخداي من! جز تو كسي نيست كه از او بخواهم تا رنج هاي مرا برطرف سازد و در كارم نظر افكند!. مرحله هفتم: شكر نعمت هاي مادي و معنوي: «اي آن كه آفرينش مرا و نام و نشان مرا و تربيت و نيكي مرا و روزي دادن مرا آغاز نمودي، همه هستي ام از توست. حال به حق آغاز كرمت و سابقه نيكي ات با من، بر من ببخشاي». مرحله هشتم: حسن ظن به پروردگار و خالق يگانه: «بارالها! آيا بعد از اين كه توحيد و يگانگي تو را پذيرفتم و پس از آن كه دلم فقط تو را شناخت و زبانم به نام تو گويا شد و وجودم از محبت تو لبريز شد، آنگاه پس از اعتراف صادقانه و دعاي خاضعانه به درگاهت، باز هم ممكن است مرا به آتش دوزخ، با بي مهري بسوزاني؟ هرگز چنين نيست! خدايا تو بزرگوارتر از آن هستي كه كسي را كه تربيت كرده اي عذاب دهي! خدايا! تو كريم تر از آني كه كسي را كه به درگاهت تقرب يافته از خود دورسازي! خدايا آيا آن كس را كه عمري بر او رحمت آورده اي به بلا مي سپاري. هرگز چنين گماني درباره تو روا نيست و چنين عملي با فضل و بزرگواري تو سازگار نمي باشد». مرحله نهم: درخواست توفيق بندگي و اطاعت پروردگار: قوّ علي خدمتك جوارحيخدايا قواي باطني و ظاهري مرا در راه خدمت و فداكاري به خودت افزون كن. خدايا نصيب و بهره مرا از درگاهت نيكو و وافر گردان و منزلت مرا نزد خودت از همه نزديك تر بنماي و مرا از خاصان و برگزيدگان درگاهت قرار ده و مرا از مقرب ترين انسان ها بگردان. مرحله دهم: تفويض امور به خداوند و تسليم شدن در برابر خواست هاي الهي: «اي خداوند دانا وعليم، بر محمد و آل او درود بفرست و با من آن كن كه تو خود اهل آني و درود خدا بر رسول او و امامان با بركت از تبار او فراوان باد». در پايان سخن لازم است توجه داشته باشيم كه گاهي مصلحت انسان در عدم استجابت دعا است چون ممكن است انسان چيزي را از خداوند درخواست كند كه به ضررش تمام شود عسي ان تحبوا شيئا و هو شر لكم(بقره، آيه 216). علتش نيز آن است كه والله يعلم و انتم لا تعلمون( خداوند مي داند ولي شما نمي دانيد. گاهي نيز خداوند اجابت مطلوب و خهمان). واسته انساني را به عللي كه صلاح مي داند به تأخير مي اندازد مثلاً ممكن است برآورده شدن حاجت سبب شود، سائل ديگر توجهي به دعا و ياد خدا ننمايد يا توجه اش كم شود. در اينجا خداوند حكيم صلاح را در آن مي داند كه بنده اين حالت دعا را تا مدتي داشته باشد تا در او ملكه و قطعي شود لذا برآورده شدن حاجت را به تأخير مي اندازد. گاهي پاسخ نيافتن ما، اجابت از جانب خدا است يعني خداوند با طول دادن اجابت ما را بيشتر به حالت انابه و تضرع به درگاهش نگه مي دارد و اين لطف بزرگي است كه بدين وسيله ارتباط با معبود حفظ گردد و در پي آن الطاف بي شمار ديگري نصيبش مي شود و چه بسا اجابت نشدن خواسته ها موجب بيداري و تنبه انسان مي گردد و انسان با خود مي گويد: اگر تقصيري هست از جانب من است و سعي مي كندخود را اصلاح كند و هيچ گاه نبايد انسان از درگاه خدا و اولياي الهي مأيوس گردد. براي شناخت بيشتر درباره دعا ر.ك: 1- حكمت عبادات، آيت الله جوادي آملي 2- رساله نورٌ علي نور، علامه حسن زاده آملي 3- دعا و توسل، آيت الله سيد علي محمد دستغيب شيرازي

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
4 + 9 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .