علم ودين

علم پيامبر(ص) و علوم تجربي

آيا علم پيامبر( و در درجه بعد امامان) تنها علوم معرفتي و الهي است(knowledge) يا علوم دنيوي يا تجربي مانند: رياضي و طب و ... (science) را هم شامل مي شود؟

علوم معصومين (ع) اعم از علوم معرفتي ودانش هاي تجربي است.دلايل ونصوصي که علم امام (ع) ومعصومين (ع) را تبيين مي نمايند مطلق وفراگير هستند؛ به عنوان مثال بابي در کتاب شريف اصول کافي تحت عنوان ائمه (ع) همه چيز را ميدانند ؛امام صادق (ع) مي فرمايند: من آنچه در آسمان وزمين است ميدانم وآنچه در بهشت ودوزخ است ميدانم وگذشته وآينده را مي دانم .بعد امام (ع) فرمودند البته من اين مطالب را از کتاب خداي عزوجل ميدانم خدا مي فرمايد بيان هر چيز در قران است.(اصول کافي ج1 ص388)
البته روايات وآيات در اين باره متعدد است واز آنها شموليت وفراگيري علم معصومين (ع) استفاده ميشود.

قرآن و علم

نظر قرآن درباره پيشرفت علم و تكنولوژي جديد چيست؟

قرآن انسان را صراحتا به تفكر و علم و شناخت طبيعت و علوم مختلف دعوت كرده است، (بقره، آيه 114) وبشر را تشويق كرده است كه با كنكاش عقلي و استفاده از ابزار حس و تجربه و ساختن ابزار دقيق به كشف رموز طبيعت مبادرت ورزند. از طرف ديگر قرآن و اسلام درباره فرضيات علمي نظر خاصي ندارند و آنها را نه صحيح مي داند و نه ناصحيح ، بلكه قرآن ميزان را عقل آدمي قرار داده و صحت و سقم آنها را به عقل آدمي واگذاشته است.
براي اطلاع بيشتر ر.ك:
- ده گفتار استاد مطهري مقاله فريضه علم.
- بيست گفتار استاد مطهري : 261 و 262.
- قرآن و علوم طبيعي اثر دكتر مهدي گلشني.

اختلاف علوم تجربي و ديني

اگر عملي از لحاظ علم پزشكي يا روانپزشكي و يا روانشناسي براي انسان مفيد باشد ممكن است كه از لحاظ ديني و مذهبي مخالفتي و مغايريتي با آن داشته باشد يا مذهب آن را تأييد مي كند؟


احتمال دارد عملي به لحاظ روانشناسي يا پزشکي مفيد تلقَی شود، ولي از لحاظ مذهبي مفيد نبوده و مذهب آن را تاييد نکند.مثلاً برخی اطبا در مواردی شراب را به عنوان دارو تجویز می کنند ولی در روایات اهل بیت (ع) به صراحت بیان شده که از امور حرام درمان نجویید.چرا که شراب اگر چه در موردی مفید است ولی در مقابل ، مضرّات فراوانی نیز دارد و مهمتر از همه آنکه راه ورود شیطان به قلب آدمی و از وسائل غلبه ی اوست.

مسئله ارزش و دانش-ديدگاه سروش

آقا اين بحث دانش و ارزش که آقاي سروش مطرح کرده چيست و ايشان مقصودش از اين حرفها چيست؟ آيا همان بحث شناخت است ... که شهيد مطهري و امثال ايشان معتقدند که بايدها و نبايدها ريشه در هستها و نيستها دارد ... ايدئولوژي ريشه در جهان بيني دارد و جهان بيني ريشه در جهان شناسي و نوع تفسير انسان از عالم طبيعت؟<BR>تفاوت ديدگاه مطهري و مصباح يزدي و جوادي آملي و علامه طباطبايي و حتي آقاي سيد مهدي ميرباقري مدير فرهنگستان علوم دراين زمينه چيست؟ و تفاوت آنها با نظر آقاي سروش چيست؟ نتايج عملي که از اعتقاد به هر يک از اين نظرات آقاياني که اسم آوردم چيست؟ آيا تفاوت ماهوي دارد اعتقاد به نظر آقاي سروش با آقاي مطهري؟ يا اعتقاد به نظر استاد مطهري تفاوت دارد با اعتقاد به نظر استاد مصباح؟ منظور تفاوت عملي است؟ در نوع برنامه ريزي انسان براي زندگي و هدف گذاريها و نوع تعريف سعادت و کمال براي خود.


بحث ارزش و دانش همان بحث رابطه هست و نیستها با باید و نبایدهاست ؛ که آیا بایدها و نبایدها ریشه در هست و نیستها دارند یا نه؟ نظر دکتر سروش این است که ارزشها ریشه در دانشها ندارند. لذا حساب اخلاق از حساب دانش جداست. امّا دیگر افرادی که نام برده اید همگی برخلاف این نظر می باشند ؛ لکن با اختلاف نظرهایی در کیفیّت ربط ارزشها به دانشها. امّا ورود در جزئیّات این بحث آن گونه که حضرت عالی طلب نموده اید ، حقیقتاً تحقیقی بسیار وسیع و نوشتاری در حدّ یک کتاب می طلبد ؛ لذا با توجّه به اینکه ما باید روزانه سوالات فراوانی را پاسخ دهیم ، این امر مقدور ما نیست.

پيوند علم و دين

علم و دين تا چه مقدار با هم هماهنگی دارند؟ مثلا گاهی اوقات کار غيراخلاقی ای انجام می شود و منجر به کشف علم می شود اين موضوع چگونه توجيه می شود؟

پيش از پاسخ به اين پرسش نخست بايست تعريفي از «دين», «علم», «عقل» ارائه شود
1- دين: براي دين تعاريف فراواني پيشنهاد شده است, اما آن تعريفي که با پاسخ به پرسش مذکور مناسب مي باشد عبارت است از: « دين مجموعه آموزه هايي است که از منبع وحي الهي, جهت هدايت انسان ها به پيامبران نازل شده است و به صورت گزاره هاي توصيفي و ارزشي در منابع ديني ثبت شده است.
2- علم: واژه «علم» مشترک لفظي است و در معاني متعدد به کار رفته است:
الف)کاربرد علم در برابر جهل که همه دانستني ها اعم از تصورات و تصديقات, علوم حصولي و علوم حضوري, علوم عقلي, حسي و شهودي و نقلي, اطلاق مي شود.