قضا و قدر

جايگاه توكل در مقوله قسمت

جايگاه توكل در مقوله قسمت، چيست؟

تعريف توكل: راغب اصفهانى درباره معناى توكل مى‏فرمايد: اگر كلمه توكل با «لام» بيايد به معناى تولى و عهده‏دار شدن سرپرستى مى‏باشد مثل توكلت لفلان مى‏باشد يعنى من متولى و عهده دار سرپرستى فلانى شدم و اگر با على بيايد بمعناى اعتماد كردن مى‏باشد مثل توكلت على فلان يعنى اعتماد كردم بر فلانى (المفردات راغب اصفهانى) برخى از بزرگان توكل به همين معنا را با تفويض به يك معنا و يا حداقل نزديك به هم دانسته‏اند زيرا توكل را به معناى واگذار كردن كار به ديگرى معنا كرده‏اند در حالى كه تفويض چنين معنايى را دارد ثقه الاسلام كلينى در اصول كافى التفويض الى الله (واگذار كردن كار به خدا) در باب التوكل على الله (ا

تعیین رزق و تلاش

اگر رزق وروزي افراد تعيين شده است پس چرا عده اي رزق وروزي زيادي دارند وعده اي كمتر واينكه نقش تلاش افراد در اين باره چيست؟

مقدمه اول: رزق و روزي كه خداوند آنرا بعهده گرفته و ضمانت كرده عبارتست از سهم و نصيبي كه بايد به مخلوقات برسد تا بتوانند به وجود و بقاء خود ادامه دهند. البته تعهد و ضمانت الهي و رزاقيت و روزي‏رساني كه بذات اقدس پروردگارنسبت مي‏دهيم با تعهدات و ضمانت‏ها و تكفل‏هاي انساني متفاوت است. اينكه در قرآن كريم آمده: «و ما مِن دابة في‏الارض الا علي الله رزقها؛ رزق و روزي هر جنبنده‏اي بر عهده خداونداست» (سوره هود، آيه 6) بايد در نظر داشت كه آنكه ماجراي رزق جنبندگان را به عهده گرفته است الله است نه يك مخلوق.

گناه انسان وقدرت خدا

چرا بيشتر مردم روي زمين گناهكار و فاسد هستند مگر دين خدا و قدرت او محكم و استوار نيست؟ آيا اين نقص قدرت خداوند نيست كه افكار شيطاني بر قدرت و احكام و دين او پيشي گرفته است؟

خداوند انسان را بصورتي منحصر به فرد آفريد او را موجودي مختار قرار داد و اين قدرت را به او داد تا او خود با عقل و خرد خويش آينده اش را رقم زند. او را به گونه اي ايجاد كرد كه بتواند هم به مقام و جايگاهي برتر از ملائكه دست يابد و هم در صورت سوء استفاده از قدرتش به جايي پست تر از حيوانات سقوط نمايد. پروردگار ، انسان را با چنين ويژگي خاصي به دنياي مادي آورد تا او را در بوته آزمايش قرار دهد و انسان خود را بشناسد و سرانجامش را كه نتيجه اعمال خود اوست در هر شكلي ، بپذيرد.
هيچ آفريده اي توان آن را ندارد كه قدرت خداوند و آفريدگار خويش را محدود سازد.

نعمت و بلا ، عارضه قسمت

چرا در دين ما هم نعمت و هم بلا را عارضه قسمت و تقدير مي دانند؟

نخست به مسأله «تقدير» خدا و نسبت آن با اختيار انسان مى‏پردازيم. تقدير دو معنا دارد كه متناسب با آنها مى‏توان گفت تقدير دو نوع است:

1. تقدير علمى:
يعنى سنجش و اندازه. مقصود از تقدير علمى خدا اين است كه خدا مى‏داند كه هر چيزى در هر زمان و هر مكان به چه صورتى تحقق مى‏يابد. به بيان ديگر، تقدير علمى خدا يعنى علم خدا به فراهم شدن مقدمات و اسباب و شرايط پيدايش پديده‏ها و در پى آن، رخ دادن آنها.

نقش خدا در حوادث

نقش خدا در حوادث دنيا چگونه است؟ آيا مستقيما تأثير مي گذارد يا قوانين خاصي تعيين کرده و در حال حاضر در دنيا دخالت نمي کند؟

براساس ادله فلسفي و دلالتهاي قرآني خداوند دو گونه تاثير در جهان هستي دارد : تاثير مستقيم و غير مستقيم , يعني از راه علل و اسباب خاصي كه بر اساس سنن و قوانينش در هستي موثر قرار داده است .
ليكن تاثير غير مستقيم خدا حتي اگر همه هستي را هم پوشش دهد به معناي عدم دخالت در كار و بار جهان آنگونه كه دئيست ها ( deists) مي گويند نيست .