جبر و اختیار

جبر و اختيار و اسلام موروثی

اگر انسان "اختيار" دارد چرا وقتي يك مسلمان بچه دار مي شود فرزند او هم مسلمان است? آيا اصلا اين سوال بايد مطرح شود؟

مختار بودن انسان از بديهيات است و هر انسان با رجوع به وجدان خود اين حقيقت را درك مي كند

اينكه گويي اين كنم يا آن كنمخود دليل اختيار است اي صنم

علم الهي و اختيار انسان

در مورد علم خدا و اختيار انسان توضيح دهيد.

پرسش: علم پيشين و تقدير خدا چگونه با اختيارى بودن افعال ما سازگار است؟
پاسخ: اين چهار پرسش از اساسى‏ترين پرسش‏ها درباره اختيار انسان است. نخست به مسئله «تقدير» خدا و نسبت آن با اختيار انسان مى‏پردازيم. تقدير داراى دو معنا و دو نوع است:
1. تقدير علمى؛ يعنى، سنجش و اندازه‏گيرى يا اندازه شناسى و مقصود اين است كه او مى‏داند؛ هر چيزى در هر زمان و هر مكان، به چه صورتى تحقق مى‏يابد. به بيان ديگر، او به فراهم شدن مقدمات و اسباب و شرايط پيدايش پديده‏ها و در پى آن، رخ دادن آنها علم دارد.

مسلمانی موروثی

چرا ما بايد بدون اينکه انتخاب کنيم مسلمان به دنيا بيايم و ديگري از خانواده اي کافر؟ ما از ابتدا با اسلام آشنا مي شويم و در واقع کار را برايمان راحت کرده اند اما همان ديگري مي بايست خود به دنبال دين برود و اکثراً هم نمي روند و کافر از دنيا مي روند؟

واقعا بايد پرسيد آناني که در خانواده اي کافر و در ميان انسان هايي که اسلام دين آنان نيست متولد مي شوند و طبيعتا به ديني غير از اسلام معقتد مي گردند و با همان اعتقاد نيز دنيا را ترک مي گويند، چنين افرادي چه سرنوشتي خواهند داشت؟ و در مقابل آنان که در خانواده اي مسلمان و جامعه اي معتقد به اسلام پا به عرصه وجود مي نهند و بدون اين که مراحل سخت يافتن دين حقيقي و واقعي را بر خود هموار مي سازند، به راحتي از اين امتياز بهره مند مي گردند و مسلمان مي شوند جهان نيز جهان را بدرود مي گويند و بهشت را ماواي خود مي دانند و جهنم را براي کافران وا مي گذارند. آيا اين انصاف و رفتاري عادلانه است؟

جبری بودن هبوط حضرت آدم(ع)

در قرآن آمده كه خداي تعالي انسان را براي زندگي روي زمين آفريد. پس خدا آدم را مجبور كرد كه اشتباه كند تا او را روي زمين بفرستد يا استغفرلله خدا مجبور بود اين كار را بكند؟ يا اگر آدم اشتباه نمي كرد ما الان در آن باغ سرسبز بوديم؟

از آيات قرآن استفاده مى‏شود كه حضرت آدم(ع) براى زندگى در روى زمين، همين زمين معمولى آفريده شده بود از جمله: و اذ قال ربك للملائكة انى جاهل فى الارض خليفة... ، (بقره،آيه 30).
ولى در آغاز خداوند آدم و همسرش (حوا) را در بهشت ساكن كرد كه يكى از باغ‏هاى سرسبز پرنعمت اين جهان بود، محيطى كه در آن براى آدم هيچ‏گونه ناراحتى وجود نداشت. «و قلنا يا ادم اسكن انت و زوجكالجنة؛ و گفتيم اى آدم تو با همسرت در بهشت سكونت كن و... ». (بقره، آيه 35)

اختيار انسان وپذيرش اجباری اسلام

اگر انسان در انتخاب راه خویش واقعا مختار است پس چرا خداوند در قرآن فرموده که اگر کسی دینی غیر از دین اسلام قبول کند از او پذیرفته نیست؟

معناي اين آيه كريمه كه خداي متعال فرموده غير از دين اسلام پذيرفتني نيست، مانند آن است كه كسي بگويد در كشور ايران راه هاي فراواني وجود دارد، ولي اگر شما مي خواهيد به خراسان برويد حتما بايد از اين راه خاص برويد وگرنه هرگز به مقصد نمي رسيد. آيا اينگونه هدايت جبر و زورگويي است و با اختيار انسان نمي سازد؟ اسلام تنها دين و كامل ترين سيستم تربيت و هدايت در زندگي انسان است كه قادر است او را به سرمنزل مقصود و كمال و سعادت رهنمون باشد و ساير اديان و روش ها در اين زمينه كارامد نيست؛ بنابراين اگر كسي بخواهد به كمال برسد چاره اي جز متابعت از دين حق ندارد و ساير اديان او را به اين خاسته نمي رسانند.