توحید

برهان تمانع

در يکي از براهين مربوط به توحيد به اين جا مي رسيم که در صورت وجود دو موجود ازلي، بايد بي نهايت موجود ازلي وجود داشته باشد و چون اين غير ممکن است ... . سئوالم اين جاست که چگونه بي نهايت موجود ازلي غير ممکن است ولي يک موجود ازلي بي حد( بي نهايت) غير ممکن نيست؟


1. ازلی بودن در فلسفه غالبا به معنی لازمانی بودن و قدیم زمانی استعمال می شود,نه به معنی قدیم ذاتی و واجب الوجود بودن ؛ لذا از نظر حکمای اسلامی وجود بیش از یک موجود ازلی (لازمانی) نه تنها محال نیست بلکه تحقّق دارد. از نظر برخی از فلاسفه ی اسلامی موجودات مجرّد (غیر مادّی) مثل ملائک ، قدیم زمانی و ازلی هستند. پس وجود چندین موجود ازلی به معنای فوق ممکن است امّا وجود بیش از یک واجب الوجود (قدیم ذاتی) عقلاً محال است.
2.

اثبات يگانگي خدا

اثبات يگانگي خدا عقلاً چگونه است؟

اثبات يگانگى خدا در باب اثبات يگانگى خداوند، بحث برسر اين است كه اصلاً وجود دو خدا ذاتا ممكن است يا محال؟ در اين باره ادله فراوانى نقل شده است، از جمله دركتاب «اصول فلسفه و روش رئاليسم، ج 5»، شهيد مطهرى 5 برهان به استحاله وجود دو خدا ذكر نموده‏اند كه يكى ازآنها نيز به دو برهان مستقل تقسيم مى‏شود. اين براهين عبارت است از: 1- برهان رابطه وحدت عالم و يگانگى مبدأ آن، 2- برهان عدم تناهى، 3- برهان صرافت و محوضت وجود، 4- برهان تمانع، 5- برهان فرجه، 6- برهان نبوت. در اينجاتنها به تحليل و تشريح دو دليل بسنده مى‏كنيم. فهم برهان اول، نيازمند توجّه به دو مقدمه است: يك.

وحدانيت خداوند

چرا مي گوييم که خدا يکيست؟ لطفا با دلايل عقلي مگر ما در نماز با خدا صحبت نمي کنيم پس چرا در سوره توحيد اين طور بيان مي کنيم که «بگو خدا يکيست»؟

دلايل متعددي بر يكتايي خدا وجود دارد. بعد از اين كه وجود خدا اثبات شد و ثابت شد كه واجب الوجود حتما وجود دارد، اين سوال مطرح مي شود كه اين موجود يكي است يا چند تاست؟ اولين دليل ما بر وحدانيت خدا اين است كه دو تايي يا چندتايي آن غيرقابل اثبات است. وقتي ثابت شد كه چيزي وجود دارد شكي نيست كه يك مصداق آن حتما وجود دارد، پس يكي بودن آن دليل نمي خواهد و تا كسي نتوانسته اثبات كند كه آن موجود بيش از يك مصداق دارد عقلا حق ندارد براي آن موجود دو يا چند مصداق قائل شود. اما دليل محكم تر بر يكتايي خدا  نيز وجود دارد.

اثبات يگانگي خدابا دلائل عقلي و نقلي و قرآني و حديثي

چند دليل عقلي و نقلي و قرآني و حديثي جدا جدا براي يکتايي خدا برايم کاملا توضيح دهيد.

براهين عقلي بر يگانگي خدا بسيار زياد است که در اينجا به دو برهان اشاره مي کنيم.
1. فرض مي کنيم که دو خدا(واجب الوجود و وجود مطلق) موجود باشد. اگر اين دو خدا از هر نظر عين هم باشند دو تا نخواهند بود بلکه عين هم خواهند بود. چون لازمه تعدد اين است که اشياء‌ متعدد متمايز از هم باشند. بنابراين يا يکي از دو خدا بايد داراي يك امر وجودي( كمال) است که ديگري فاقد آن است ؛ يا هر كدام داراي يك امر وجودي است كه ديگري فاقد آن است . در صورت اول آنکه فاقد يک کمال است خدا نخواهد بود.

وحدانيت خدا

وحدانيت خداوند يا توحيد به چه معنايي است؟ منظور قرآن از اينكه مي فرمايد اگر دو رب يا پروردگار مي بود هر آينه جهان تباه مي شد، چيست؟( فرضا) آيا ممكن نيست كه دو اله با تفاهم و با وظايف مشخص وجود داشته باشد؟!

اثبات يگانگى خدا
اثبات يگانگى خدا
«لو كان فيهما الهه الا الله لفسدتا» : اگر در آسمان و زمين غير از خداي يكتا خداياني وجود داشت همانا خلل و فساد در آسمان و زمين راه مي يافت . (انبيا / 22)