انسان شناسی

تفاوت ظرفيت‏ها

معمولاً گفته مى‏شود تفاوت موجودات ذاتى آنها و يا ناشى از قابليت ذاتى آنها است؛ مگر قابليت‏ها را خداوند نداده، پس چرا همه را يكسان نداده است؟

واقعيت آن است كه ظرفيت موجودات و انسان ها، همانند ظرف‏هايى نيست كه براى برخى نصف و براى برخى تمام آن پر شده باشد؛ بلكه هر موجودى متناسب با وضعيت و موقعيت خود، ظرف و ظرفيتش شكل خواهد گرفت. همه ظرف‏ها متناسب با ظرفيت خود، پر است و به هر مقدار كه قابليت‏ها و استعدادها بيشتر شود و فعليت پيدا كند، به همان مقدار ظرف‏ها نيز بزرگ‏تر خواهد شد. به طور مثال هر مقدار معلومات و درجات علمى انسان افزايش يابد، ظرف قلب و سينه او گشادتر خواهد شد.
همچنين هر كدام از جمادات، گياهان و حيوانات، عرصه خاصى براى ظهور ظرفيت خود دارند.

انسان‏هاي اوليه

در صورت وجود حضرت آدم(ع) و حوا پس وجود انسان هاي اوليه که از بسياري از جهات از جمله زبان مشخص و يکتا پرستي آگاهي نداشتند چگونه است؟

در روايت است امام باقرعليه السلام به جابر بن يزيد فرمود: گويا گمان مى‏كنى كه خداوند فقط اين عالم را آفريد و بس. و گمان مى‏برى كه خداوند بشرى غير از شما نيافريده است؟ آرى به خدا قسم خداوند هزار هزار عالم و هزار هزار آدم آفريد و تو در آخر اين عالم‏ها و آدم‏ها هستى.(1)
برخى از انديشمندان اسلامى بر اساس اين روايات معتقدند كه »آدم‏عليه السلام« نخستين انسانى نبوده كه گام بر روى كره خاكى نهاده است، بلكه قبل از او انسان نماها يا انسان‏هاى ديگرى بوده‏اند كه به دلايل نامعلومى نسلشان منقرض گشته است.(2)
اما در خصوص خلقت آدم ديدگاه‏هاى گوناگونى مطرح شده است از جمله:
1.

انسان قبل از آفرينش

آيا انسان قبل از آمدن به اين دنيا سرنوشت خود را ديده و يا کجا بوده است؟

خداوند متعال می فرماید: «وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَني‏ آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى‏ شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلينَ . ـــــــ و [ياد كن‏] آنگاه كه پروردگار تو از فرزندان آدم، از پشتهاى ايشان، ذرّیه ایشان را گرفت و آنان را بر خودشان گواه كرد [گفت:] آيا من پروردگار شما نيستم؟ گفتند: چرا، گواه شديم [و اين گواهى را گرفتيم‏] تا روز رستاخيز نگوييد كه ما از آن بى‏خبر بوديم.

نسل حضرت آدم(ع)

با اعتقاد به حضرت آدم و حوا (عليهما السلام) و اينكه بشر از نسل آن دو بزرگوار است، اختلاف زبان ها چگونه توجيه پذير است. قاعدتا آدم و حوا داراي زبان بوده اند و فرزندانشان نيز به تبع آنها با آن زبان تكلم مي كرده اند و اختلاف هاي فاحش بين زبان هاي موجود (چيني، انگليسي، فارسي، تركي و ... ) اين فرضيه را كه به مرور زمان تغيير كرده است غيرقابل قبول مي نماياند. مرور زمان امكان تغيير لهجه را دارد، اما تغيير كلي زبان چطور؟ همچنين فرضيه هاي تاريخي مبني بر اينكه بشر در آغاز فاقد زبان بوده و با ايما و اشاره صحبت مي كرده و بعداً خط اختراع گرديد، با مفاهيم ديني بويژه موضوع بحث (آدم و حوا و اينكه آنها با هم مكالمه مي كرده اند) چگونه قابل جمع است؟

بنا به روایات اهل بیت (ع) وروایات تاریخی نسل کنونی بشر بعد از حضرت آدم (ع) از فرزندان حضرت نوح (ع) است لذا حضرت نوح را ابو البشر ثانی می گویند . فرزندان آن حضرت هرکدام به منطقه ای از زمین هجرت کردند و از هر کدام نسلی پدید آمد؛ وچون ارتباطات در آن عصر بسیار دشوار بوده این نسلها سالیان درازی همدیگر را نمی دیدند ؛لذا ارتباط زبانی آنها بسیار اندک بود . در آن زمان نیازهای بشر نیز اندک بوده و به تبع آن کلمات اندکی نیز داشتند ؛ لذا اکثر کلمات فرزندان نوح بعد از جدا شدن از همدیگر ومتناسب با نیازهای جدید وبخصوص نیازهای محیطی بوجود آمد .این اولین دلیل کثزت زبانها بود .

خلقت انسان وآفرين خدا بر خود

چرا زماني که خداوند انسان را آفريد به خود تبريک گفت: «فتبارک الله احسن الخالقين»؟

تعبیر «فتبارک الله احسن الخالقين» در قرآن کریم تنها در هنگام خلق انسان به کار رفته است ، امّا در روایات اهل بیت (ع) در بیان شگفتی خلقت ملائک و دیگر موجودات نیز این تعبیر استعمال شده است. معمولاً هر جا که شبهه خالق پنداری غیر خدا وجود داشته باشد یا خلقتی عظیم توصیف شود ، این تعبیر استعمال می شود.خدا در خلق هر چیزی بهترین خلق کنندگان است ، حتّی در خلق یک پشه یا کوچکتر از آن. چون هیچ خالق مستقلّی جز او نیست و همه خلق کنندگان به اذن او خلق می کنند و مجاری ظهور خالقیّت او هستند.