غریزه و فطرت انسان

وجدان تابع عقل یا الهام

به نظر شما آيا وجدان آدم تابع عقلش هست يا از طريق الهام به قلب، وجدان آدمها بيدار ميشه؟

با جستجویی که در منابع روایی انجام شد ، به نظر می رسد که واژه وجدان ( وجدان اخلاقی ) ، به آن معنایی که در میان مردم ما معروف است ، در روایات اهل بیت (ع) به کار نرفته است. در علومی مثل فلسفه نیز این واژه در معانی دیگری به کار می رود که ربط چندانی به معنای رایج آن در میان عرف ندارد. حتّی در کتب اخلاقی علمی و نوشته شده به وسیله ی بزرگان اخلاق اسلامی نیز این واژه کاربرد چندانی ندارد.
آن معنایی که در عرف ، با واژه ی وجدان بیان می شود ، به نظر می رسد مرادف باشد با اصطلاح قرآنی « نفس لوّامه ــ نفس سرزنش کننده » که در کتب اخلاقی نیز به فراوانی از آن یاد می شود.

ناپاكي فطرت

آيا ممكن است فردي با فطرت بد به دنيا بيايد؟

1.انسان با فطرت الهي خلق شده است «فاقم و جهك للدين حنيفا فطرت الله التي فطر الناس عليها»
«پس روي خود را با گرايش تام به حق، به سوي اين دين كن، با همان سرشتي كه خدا مردم را بر آن سرشته است»(روم (30)، آيه 30)
2.سرمايه فطرت به انسان الهام مي كند: «و نفس و ما سويها فالهمها فجورها و تقويها» «سوگند به نفس و آن كسي كه آن را درست كرد سپس پليدكاري و پرهيزكاريش را به آن الهام كرد»(شمس (91)، آيات7و8) اين نفس ملهمه كه همان راه فطرت است، هم راه پرهيزكاري را نمايان مي كند و هم پليدكاري را نشان مي دهد و زشتي آن را تبيين مي كند. «و هديناه النجدين» «و هر دو راه [خير و شر] را بدو [انسان] نموديم».

فرق فطرت و غريزه

فرق بين فطرت و غريزه چيست؟ رابطه آن دو چگونه است؟

در پاسخ به اين سوال به نكته هاي زير توجه نماييد:
1-در عالم تكوين ساختارهاي گياهي و حيواني و انساني فراواني وجود دارد.
2- هر ساختاري اقتضاي خاصي دارد مثلا ساختار وجودي حيواني مانند شير خاصيت درندگي و وضعيت مخصوص زندگي شيران را دارد و ساختار انساني نيز اقتضاي زندگي عقلاني و عرفاني و طلب قرب به خداوند و وضعيت خاص زندگي انساني را دارا است.
3- انسان داراي دو نوع ساختار حيواني و انساني به هم تنيده و اقتضاءات گوناگون حيواني و انساني اي است كه از آن به غريزه و فطرت ياد مي شود.
4- فطرت انساني اقتضاي سرشت و ساختار تكويني و چينش خلقتي روح انسان است كه زمينه رشد و هدايت را در او فراهم مي كند.

اثبات فطرت

آيا فطرت قابل اثبات است؟

اصل «فطرت» در وجود انسان به سه روش قابل اثبات می باشد:
الف) روش نقلی
ب) روش شهودی و وجدانی
ج) روش عقلانی
الف) روش نقلی: خداوند در آیات متعددی از قرآن کریم به وجود «فطرت» در وجود انسان تصریح می نماید به عنوان نمونه: 1 ـ «فطره الله اللتی فطره الناس علیها» (روم/30)
2 ـ و نفس و ما تسواها فالهمها فجورها و تقواها (شمس/8و7)
3 ـ در روایت های متعدد این معنی از پیامبر اکرم (ص) نقل شده که فرمودند:
«کل مولود یولد علی الفطره» (سفینه البحار/ج7 / ص 115)
بنابراین اصل گرایش فطری در انسان به وسیله قرآن و سنت اثبات شده است.
ب) روش شهودی و وجدانی: هر انسانی با مراجعه به ضمیر و نفس خو

نشانه‌هاي امر فطري

نشانهاي امر فطري چيست؟

1. همگاني بودن
2. دائمي بودن
3. ذاتي و غير اکتسابي بودن
جهت آگاهي بيشتر بنگريد: فطرت ،‌شهيد مطهري