ابعاد وجودی انسان

حقيقت رؤيا

آيا رؤيا حقيقت دارد؟

دانشمندان طبيعى اروپا براى رؤيا حقيقتى قائل نيستند و بحث از ارتباط آن با حوادث خارجى را واجد وزن علمى نمى‏دانند، جز بعضى از روان‏شناسان كه درباره آن تحقيقاتى دارند و عليه دسته اول به خواب‏هايى كه پرده از امور پنهانى برمى دارد يا از حوادث آينده خبر مى‏دهد - به طورى كه نمى‏توان آن‏ها را تصادفى و اتفاقى دانست - استدلال كرده‏اند.

قرآن در اين باره چه مى‏گويد؟

رفتن روح به سوی خدا در خواب

چرا انسان در هنگام خواب بايد روحش به سوي خدا برود؟

آدمى از دو هويت پيوسته تشكيل شده است. يكى هويت روحانى مجرد و ديگرى هويت جسمانى مادّى. وى وقتى بيدار است جسم مادى، همچون بند، گاهى روح را به بند مى‏كشد و او را به كارهاى خود مشغول مى‏سازد و فرجه آزادى بدو نمى‏دهد. از اين روى بدن تا هنگامى كه بيدار است، روح را به توجه كامل به خود فرا مى‏خواند. اما همين كه خواب او را در ربود و مشغوليّت روح كاسته مى‏شود و توجّه‏اش به بدن كم‏فروغ مى‏شود. بند مادّى از پاهايش گسسته مى‏شود و اندك اندك پرواز مى‏كند و آزادانه جولان مى‏كند.

سير تکاملي انسان بعد از دنيا

سير تکاملي انسان بعد از خروج از دامنه محدوديت هاي دنيايي چگونه است؟

با ورود به برزخ و «نظام برزخى» تحوّل و حركت ادامه دارد و هر چند نتيجه حركت آدمى در دنيا است؛ ولى دنباله و تداوم آن، به شمار مى‏رود و اين حركت در جهت سير به سوى خدا است تا بر اثر آن معايب و نقايص را از دست بدهد و با كسب كمالات، قابليت‏ها و خصوصيات جديد، لياقت ورود به عالم حشر را پيدا كند و احكامى متناسب بااحكام و آثار نظام حشرى را دارا شود. از اين حقيقت با عنوان «تكامل برزخى» ياد مى‏شود كه حكايتگر تداوم حركت و تحوّل در «نظام برزخى» است.
اما حركت و تكامل در برزخ چگونه است؟ براى پاسخ به اين پرسش و فهم بهتر آن، توجه به چند نكته لازم و ضرورى است:

ابعاد انسان

به طور مفيد و همراه مثال و منبع آسان معرفي کنيد انسان از چه ابعادي تشکيل يافته؟ داراي چه امکاناتي است؟ ارتباط اين ابعاد چگونه است؟ نظر فلاسفه و عارفان و علماي اخلا ق را بگوييد؟ منبع موثق و کامل معرفي کنيد.

مطالعه آيات قرآن، بهترين راه شناخت همه بعدي انسان است

الف. ساختار دو بعدى انسان (جسم و روح)
«و بدأ خلق الانسان من طين‏أ ثم سوّاه و نفخ فيه من روحه؛ خداوند آفرينش انسان را ازگل آغاز كردأ سپس او را سازمان هماهنگ بخشيد و از روح خود در او دميد». (سجده / 9 و 7).
پس انسان آميخته‏اى است از (گل) عنصرى زمينى و نامقدس، و از (روح) مخلوق الهى و مقدس.

ب. نفس آدمى داراى دو گرايش (تقوا و فجور)
«و نفس و ما سوّاها فألهمها فجورها و تقواها؛ سوگند به نفس و جان آدمى و آنچه نيكو و متعادلش ساخته است، پس آن گاه بدى و پرهيزگارى را به آن الهام نموده است». (شمس / 7).

انسان چند بعدي

منظور از انسان چند بعدي چيست؟

انسان از نظر قرآن موجودي دو بعدي يعني ملكي و ملكوتي، خاكي و آسماني، داراي روح رحماني و نفس شهواني و مجمع اضداد نيك و بد است. البته وجود اين صفات در انسان به صورت ذاتي غير قابل تغيير نيست. در حقيقت قرآن کريم به زمينه ها و استعداد هاي انسان اشاره کرده است. اين صفات در انسان به تعبير فلسفي به صورت اقتضا وجود دارد و نه عليت. اقتضايي که فعليت آن بدست خود انسان است. انسان موجودي است که مي تواند با آگاهي و آزادي راه خويش را از ميان اين دو گرايشي که در نهاد او هست انتخاب کند.